پيدايش مذاهب - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٨ - فلسفه توكّل

الف) توكّل بر خدا يعنى تكيه بر يك منبع فناناپذير قدرت و توانايى، كه سبب افزايش مقاومت انسان در برابر مشكلات و حوادث سخت زندگى است، به همين دليل به هنگامى كه مسلمانان در ميدان‌ «احد» ضربه سختى خوردند و دشمنان پس از ترك اين ميدان بار ديگر از نيمه راه بازگشتند تا ضربه نهايى را به مسلمين بزنند و اين خبر به گوش مؤمنان رسيد، قرآن مى‌فرمايد: افراد با ايمان نه تنها در اين لحظه بسيار خطرناك كه قسمت عمده نيروى فعّال خود را از دست داده بودند، وحشت نكردند، بلكه با تكيه بر «توكّل» و استمداد از نيروى ايمان بر پايدارى آنها افزوده شد و دشمن فاتح با شنيدن خبر اين آمادگى به سرعت عقب‌نشينى كرد [١].

نمونه اين پايدارى در سايه توكّل در آيات متعدّدى به چشم مى‌خورد، از جمله قرآن مى‌فرمايد:

توكّل بر خدا، جلوى سستى دو طايفه از جنگجويان را در ميدان جهاد گرفت‌ [٢].

و نيز: توكّل ملازم با صبر و استقامت در برابر حملات و صدمات دشمن ذكر شده است. [٣]

و نيز: براى انجام كارهاى مهمّ نخست دستور به مشورت، و سپس تصميم راسخ، و بعد توكّل بر خدا داده شده است. [٤]

حتّى قرآن مى‌فرمايد:

در برابر وسوسه‌هاى شيطانى، تنها كسانى مى‌توانند مقاومت كنند و از تحت نفوذ او در آيند كه داراى ايمان و توكّل باشند. [٥]

[١]. سوره آل عمران، آيه ١٧٣.

[٢]. سوره آل عمران، آيه ١٢٢.

[٣]. سوره ابراهيم، آيه ١٢.

[٤]. سوره آل عمران، آيه ١٥٩.

[٥]. سوره نحل، آيه ٩٩.