برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧٢ - فضيلت تلاوت سوره
با اين دليل روشن چرا بيراهه مىرويد و دست به دامن بتها مىزنيد؟ «آيا متذكر نمىشويد»؟! (أَ فَلا تَتَذَكَّرُونَ).
در حقيقت مراحل سه گانه توحيد كه در آيه فوق منعكس است هر كدام دليلى بر ديگرى محسوب مىشود، توحيد خالقيت دليل بر توحيد حاكميت است و توحيد حاكميت دليل بر توحيد ولى و شفيع و معبود.
(آيه ٥)- در اين آيه نخست به توحيد پروردگار و سپس به مسأله «معاد» اشاره مىكند، و به اين ترتيب سه شاخه توحيد كه در آيات گذشته بيان شده (توحيد خالقيت و حاكميت و عبوديت) در اينجا با ذكر توحيد ربوبيت- يعنى تدبير جهان هستى تنها به وسيله خداوند- تكميل مىگردد.
مىفرمايد: «خداوند امور اين جهان را از مقام قرب خود به سوى زمين تدبير مىكند» (يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّماءِ إِلَى الْأَرْضِ).
و مىافزايد: «سپس تدبير امور در روزى كه مقدار آن هزار سال از سالهايى است كه شما مىشماريد به سوى او باز مىگردد» (ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ).
منظور از اين روز، روز قيامت است يعنى؛ خداوند اين جهان را با تدبير خاصى نظم بخشيده، ولى در پايان جهان اين تدبير را بر مىچيند و به دنبال آن طرحى نوين و جهانى وسيعتر ابداع مىگردد، يعنى پس از پايان اين دنيا جهان ديگر آغاز مىشود.
(آيه ٦)- مراحل شگفتانگيز آفرينش انسان: اين آيه تأكيدى است بر بحثهاى توحيدى كه در آيات قبل گذشت و در چهار مرحله خلاصه مىشد (توحيد خالقيت، حاكميت ولايت و ربوبيت) مىفرمايد: كسى كه با اين صفات گفته شد «او خداوندى است كه از پنهان و آشكار با خبر است و شكستناپذير و مهربان است» (ذلِكَ عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ).
(آيه ٧)- اين آيه اشارهاى به نظام احسن آفرينش بطور عموم، و سرآغازى براى بيان خلقت انسان و مراحل تكامل او بطور خصوص است، مىفرمايد: «او