برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٤٦ - توحيد يك جاذبه نيرومند درونى!

(آيه ٥٥)- در اينجا بار ديگر به مسأله رستاخيز باز مى‌گردد و صحنه دردناك ديگرى از حال مجرمان را در آن روز مجسّم مى‌سازد.

مى‌گويد: «و روزى كه قيامت بر پا شود، مجرمان سوگند ياد مى‌كنند كه جز ساعتى (در عالم برزخ) درنگ نكردند»! (وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يُقْسِمُ الْمُجْرِمُونَ ما لَبِثُوا غَيْرَ ساعَةٍ).

آرى «اين چنين از درك حقيقت باز گردانده مى‌شوند» (كَذلِكَ كانُوا يُؤْفَكُونَ).

(آيه ٥٦)- اين آيه پاسخ مؤمنان آگاه را به سخنان مجرمان ناآگاهى كه از وضع برزخ و قيامت اطلاع درستى ندارند بازگو مى‌كند.

مى‌فرمايد: «ولى كسانى كه علم و ايمان به آنها داده شده، مى‌گويند: شما به فرمان خدا تا روز قيامت (در عالم برزخ) درنگ كرديد، و اكنون روز رستاخيز است، اما شما نمى‌دانستيد» (وَ قالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَ الْإِيمانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي كِتابِ اللَّهِ إِلى‌ يَوْمِ الْبَعْثِ فَهذا يَوْمُ الْبَعْثِ وَ لكِنَّكُمْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ).

مقدم داشتن «علم» بر «ايمان» به خاطر آن است كه علم پايه ايمان است.

(آيه ٥٧)- به هر حال هنگامى كه مجرمان خود را با واقعيات دردناك روز قيامت رو برو مى‌بينند در مقام عذر خواهى و توبه بر مى‌آيند، ولى قرآن مى‌گويد:

«در آن روز عذر خواهى ظالمان سودى به حالشان ندارد و توبه آنان نيز پذيرفته نيست» (فَيَوْمَئِذٍ لا يَنْفَعُ الَّذِينَ ظَلَمُوا مَعْذِرَتُهُمْ وَ لا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ).

يكى از عذرهاى آنها اين است كه گناهان خود را به گردن سردمداران كفر و نفاق بيندازند.

و گاه در مقام عذر خواهى سعى مى‌كنند انحراف خود را به گردن شيطان بيندازند و او را بر وسوسه‌هايش ملامت كنند.

(آيه ٥٨)- اين آيه در حقيقت اشاره‌اى است به كل مطالبى كه در اين سوره بيان شد مى‌فرمايد: «ما براى مردم در اين قرآن از هر گونه مثال و مطلبى بيان كرديم» (وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ).

وعد و وعيد، امر و نهى، بشارت و انذار، آيات آفاقى و انفسى، دلائل مبدأ