برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٥ - فضيلت تلاوت سوره

است و در قانون كلى‌ «كَذلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ» درج است.

(آيه ٣٠)- باز هم نشانه‌هاى خدا در جهان هستى: در اينجا يك سلسله از نشانه‌هاى خداوند در نظام عالم هستى و تدبير منظم آن بيان گرديده، و تأكيدى است بر بحثهاى گذشته، پيرامون دلايل توحيد.

نخست مى‌گويد: «و آيا كافران نديدند كه آسمانها و زمين پيوسته بودند پس ما آنها را باز كرديم»؟! (أَ وَ لَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما).

ممكن است منظور از به هم پيوستگى آسمان اين باشد كه در آغاز بارانى نمى‌باريد و منظور از به هم پيوستگى زمين اين كه در آن زمان گياهى نمى‌روييد، اما خدا هر دو را گشود، از آسمان باران نازل كرد و از زمين انواع گياهان را رويانيد. «و هر چيز زنده‌اى را از آب قرار داديم» (وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْ‌ءٍ حَيٍّ).

«آيا (با مشاهده اين آيات و نشانه‌ها، باز هم) ايمان نمى‌آورند» (أَ فَلا يُؤْمِنُونَ).

در مورد پيدايش همه موجودات زنده از آب دو تفسير مشهور است:

١- حيات همه موجودات زنده- اعم از گياهان و حيوانات- به آب بستگى دارد، همين آبى كه بالاخره مبدأ آن، بارانى است كه از آسمان نازل شده.

ديگر اين كه «ماء» در اينجا اشاره به آب نطفه است كه موجودات زنده معمولا از آن به وجود مى‌آيند.

جالب اين كه دانشمندان امروز معتقدند كه نخستين جوانه حيات در اعماق درياها پيدا شده است، به همين دليل آغاز حيات و زندگى را از آب مى‌دانند، و اگر قرآن آفرينش انسان را از خاك مى‌شمرد، نبايد فراموش كنيم منظور از خاك همان طين (گل) است كه تركيبى است از آب و خاك.

(آيه ٣١)- اين آيه اشاره به قسمت ديگرى از نشانه‌هاى توحيد و نعمتهاى بزرگ خداوند كرده، مى‌گويد: «و ما در زمين كوهاى ثابت و مستقرى ايجاد كرديم تا انسانها را نلرزاند» (وَ جَعَلْنا فِي الْأَرْضِ رَواسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِهِمْ).