برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٢ - فضيلت تلاوت سوره

مأيوس گردند» (حَتَّى إِذا فَتَحْنا عَلَيْهِمْ باباً ذا عَذابٍ شَدِيدٍ إِذا هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ).

در واقع خداوند دو نوع مجازات دارد «مجازاتهاى تربيتى» و «مجازاتهاى پاكسازى و استيصال» هدف در مجازاتهاى قسم اول آن است كه در سختى و رنج قرار گيرند و ضعف و ناتوانى خود را دريابند و از مركب غرور پياده شوند.

ولى هدف در قسم دوم كه در مورد افراد غير قابل اصلاح صورت مى‌گيرد اين است كه به حكم فرمان آفرينش ريشه كن شوند.

(آيه ٧٨)- قرآن بعد از اين بيان، از طريق ديگر وارد مى‌شود و به ذكر نعمتهاى الهى براى تحريك حس شكر گزارى آنها پرداخته، مى‌گويد: «و او كسى است كه براى شما گوش و چشم و قلب [عقل‌] ايجاد كرد، اما كمتر شكر او را به جا مى‌آوريد» (وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ قَلِيلًا ما تَشْكُرُونَ).

تكيه بر اين سه موضوع (گوش و چشم و عقل) به خاطر آن است كه ابزار اصلى شناخت انسان اين سه مى‌باشد، مسائل حسى را غالبا از طريق چشم و گوش درك مى‌كند و مسائل غير حسى را به وسيله نيروى عقل.

(آيه ٧٩)- در اين آيه به يكى از مهمترين آيات پروردگار، يعنى خلقت انسان از اين زمين خاكى پرداخته، چنين مى‌گويد: «و او كسى است كه شما را در زمين آفريد» (وَ هُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الْأَرْضِ).

و چون از زمين آفريده شده‌ايد باز به زمين باز مى‌گرديد و ديگر بار بر انگيخته شده «به سوى او جمع و محشور مى‌شويد» (وَ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ).

و اگر در آفرينش خودتان از خاك بى‌ارزش بينديشيد، كافى است كه هستى بخش را بشناسيد و نيز امكان مسأله معاد را دريابيد.

(آيه ٨٠)- بعد از ذكر مسأله آفرينش انسان به مسأله مرگ و حيات و آمد و شد شب و روز كه از آيات بزرگ پروردگار است پرداخته، چنين مى‌گويد: «و او كسى است كه زنده مى‌كند و مى‌ميراند و آمد و شد شب و روز از آن اوست، آيا انديشه نمى‌كنيد»؟! (وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ وَ لَهُ اخْتِلافُ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ أَ فَلا تَعْقِلُونَ).