استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣٤ - قسامه

قسم‌خورندگان نسبت به موضوع علم و اطّلاع كافى ندارند، سوگند آنها را استماع نكند؟

جواب: آرى علم آنها شرط است؛ و اگر قاضى طبق قرائن آشكارى يقين به كذب بعضى از آنها در قسم دارد، نبايد به آن اعتنا كند.

سؤال ١٥٥٦- چنانچه دو نفر متّهم به قتل يا ضرب و جرح باشند و قاضى ظنّ اجمالى به وقوع جرم توسّط يكى از آن دو نفر، لا على التعيين، داشته باشد، و اولياى دم يا ادّعاى علم تفصيلى به وقوع جرم توسّط يكى از آن دو نفر داشته و حاضر به اقامه قسامه با استناد جرم به يكى از آن دو به نحو معيّن مى‌باشند، يا اين كه ادّعاى علم اجمالى داشته و حاضر به اقامه قسامه مبنى بر استناد جرم به يكى از متّهمان بدون اين كه آن يك نفر را معيّن كنند مى‌باشند. آيا فروض مذكور از باب لوث مى‌باشد يا خير؟ در فرض دوّم چنانچه از مصاديق لوث باشد، با اقامه قسامه به كيفيّت مذكور، كدام يك از متّهمان محكوم مى‌شوند؟

جواب: در هر دو صورت اگر مقدّمات لوث نسبت به يكى از آن دو تفصيلًا يا اجمالًا حاصل شود، مى‌توان اقامه قسامه كرد. در صورت تعيين واضح است و در صورت اقامه قسامه بر احدهما، هر يك ملزم به پرداخت نصف ديه مى‌باشد، و اين در صورتى است كه هر دو انكار كنند و قسم ياد كنند.

سؤال ١٥٥٧- در نزاعى كه بين چند نفر واقع مى‌شود:

الف) اگر چندين نفر، همديگر را مورد ضرب و جرح قرار داده باشند و به نظر دادگاه درگيرى محرز باشد؛ ولى هر كدام منكر ايراد ضرب و جرح به ديگرى باشد، در صورتى كه هر يك از مضروبين نتواند معيّن كند كه كدام جراحت را چه كسى وارد ساخته است بلكه فقط مى‌تواند قسم بخورد كه مثلًا اين جراحتها را اين اشخاص معيّن زده‌اند، آيا مورد با قسامه قابل اثبات است؟ و اگر هست، نتيجه آن چه مى‌شود؟