استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧٥ - نحوه پرداخت ديه

آيا ديه بر عاقله است؟ يا چون اقرار نموده، بر عهده خود اوست؟ در اين خصوص تعقيب قبل از بلوغ و اقرار بعد از بلوغ، يا تعقيب بعد از بلوغ و اقرار قبل از بلوغ تفاوتى در حكم ايجاد مى‌كند؟ و نيز بين مميّز و غير مميّز، مراهق و غير مراهق فرق است؟

جواب: در مواردى كه ديه بر عاقله است، اقرار بعد از بلوغ اثرى ندارد، نه نسبت به عاقله؛ چون اقرار بر ضدّ آنهاست و نه نسبت به خودش؛ چون فرض بر اين است كه جنايت مزبور ديه‌اش بر او نيست؛ ولى در مواردى كه ديه بر شخص جانى است (يعنى مادون الموضحه) اقرار مزبور مؤثّر است و فرقى بين مميّز و غير مميّز و مراهق و غير مراهق نيست.

نحوه پرداخت ديه‌

سؤال ١٦٦٥- به سؤالات زير پاسخ دهيد:

الف) شخصى مرتكب قتل شبه عمد شده و يك سال و چند ماه است كه در زندان به سر مى‌برد، اختلاف بر سر اين است كه ديه از چه موقع حالّ مى‌شود؟ از زمان وقوع جرم، يا از زمان محكوميّت در دادگاه؟

ب) آيا با گذشت نصف مدّت زمان اداى ديه، همين مقدار از ديه نيز حالّ مى‌شود؟

جواب: از زمان وقوع جرم حساب مى‌شود؛ ولى تا تمام مدّت اقساط نگذرد ديه حالّ نمى‌شود.

سؤال ١٦٦٦- گرچه فتواى مشهور فقهاى بزرگوار (رضوان اللّه عليهم) اين است كه قيمت ديه را يوم الادا محاسبه مى‌نمايند، ليكن اخيراً مستنداً به نظريّه بعضى از اساتيد و بزرگان عصر حاضر، شايد به دليل برقرارى يك رويّه و نظم خاص در پرداخت ديه، قيمت آن را بر مبناى روز صدور و قطعيّت حكم محاسبه مى‌كنند.