استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٨٦ - ديه دست

جواب: اگر شرط كند اشكال دارد؛ ولى اگر جنبه داعى داشته باشد اشكال ندارد، و تفاوت اين دو از اينجا روشن مى‌شود كه شخص سپرده‌گذار براى خود حقّ مطالبه از بانك قائل نباشد.

سؤال ١٦٩٦- برخى از دولتهاى كشورهاى اسلامى براى سرمايه‌گذارى در طرحهاى مختلف اقدام به پخش اوراق بهادار مى‌كنند، كه قيمت هر برگه همانند اسكناس در آن درج شده است. دولت در ازاى خريد اين برگه بدون هيچ گونه شرط از طرفين دو امتياز به خريدار مى‌دهد، اوّل اين كه پول درج شده در آن برگه‌ها براى صاحبان آن محفوظ است.

دوّم اين كه صاحب برگه مى‌تواند در قرعه‌كشى شركت كند.

الف) آيا خريد اين اوراق و گرفتن چنين جايزه‌اى جايز است؟

جواب: در صورتى كه دولت به صورت دلخواه و بدون شرط قبلى، به قيد قرعه از ملك خودش به تعدادى از صاحبان برگه جايزه بدهد، مانعى ندارد.

ب) در صورت جواز در فرض اوّل (چنانچه اكثر فقها آن را جايز دانسته‌اند) آيا خريدوفروش امتياز دوّم، كه فقط شركت در قرعه‌كشى است و عرفاً يك امتياز و حق محسوب مى‌گردد، يعنى اسقاط حق در مقابل پول جايز است؟

جواب: خالى از اشكال نيست.

ج) در صورت جواز در مسأله اوّل، اگر قيمت آن اوراق بهادار در بازار آزاد اضافه گردد و قيمت دولتى آن همان قدر بماند كه در برگه درج شده است، آيا خريدوفروش آن برگه با قيمت بالاتر جايز است؟

توضيح: چون سرمايه اوراق بهادار در طرحهاى مختلف استفاده مى‌شود، با توجّه به پيشرفت و توسعه طرح قيمت آن افزوده مى‌شود، ولى دولت موظّف به پرداخت همان مقدار مندرج در برگه است، در حالى كه در بازار آزاد قيمت آن بالاتر از قيمت مندرج مى‌باشد، آيا خريدوفروش اين برگه با قيمت بالاتر جايز است؟