استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٨ - تبديل قصاص به ديه

تبديل قصاص به ديه‌

سؤال ١٥٣٥- شخصى به قتل عمدى همسرش اقرار و اعتراف نموده است. ولىّ دم مادر مقتوله و يك دختر هفت‌ساله از همان شوهر است. نظر به اين كه تقاضاى اجراى قصاص نفس از ناحيه مادر مشروط به ردّ نصف ديه يك مرد مسلمان به قاتل و تأمين و تضمين سهم صغيره مى‌باشد، لذا اگر مادر مقتوله ضمن تقاضاى اجراى قصاص، از ردّ نصف ديه به قاتل و نيز سهم صغير اظهار عجز نمايد، آيا قصاص قهراً به ديه تبديل مى‌گردد، يا بايد ردّ و تأمين ديه از طريق بيت المال انجام شود و قصاص اجرا گردد؟ يا حقّ قصاص تا زمان توانايى ولىّ دم باقى است؟

جواب: بيت المال وظيفه‌اى براى پرداخت ديه جهت قصاص ندارد و اگر ولىّ دم مايل به اخذ ديه باشد، ديه پرداخت مى‌شود و در مورد صغير بايد مصلحت را رعايت كرد. البتّه در شرايط كنونى غالباً مصلحت صغير، گرفتن ديه است.

سؤال ١٥٣٦- اگر قاتل اظهار نمايد كه من از حقّ خودم نسبت به نصف ديه گذشت مى‌نمايم تا قصاص اجرا شود، آيا حقّ گذشت دارد؟ يا چون ديه در آتيه جزء مال الارث محسوب مى‌گردد، حقّ گذشت ندارد؟

جواب: بخشش ديه در اين گونه موارد از سوى قاتل خالى از اشكال نيست.

سؤال ١٥٣٧- درباره قصاص نفس يا عضو بفرماييد:

الف) آيا ولىّ امر مى‌تواند بر خلاف درخواست ولىّ دم، يا مجنىٌ عليه بنا به مصالحى قصاص را به ديه تبديل نمايد؟

جواب: در شرايط عادى چنين حقّى ندارد؛ مگر اين كه اجراى قصاص سبب مفسده مهمّى شود.

ب) چنانچه پاسخ مثبت باشد، با توجّه به اين كه طبق فتواى مشهور، قصاص تنها در صورت رضايت جانى به ديه تبديل مى‌شود، آيا مى‌توان على رغم درخواست جانى، قصاص را به ديه تبديل نمود؟