استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٩ - ٣- گنج

استفاده كند؟ راه پاك كردن آن چيست؟

جواب: اگر يقين ندارد كه از مال حرام است براى او اشكالى ندارد و اگر يقين دارد چنانچه مقدار حرام و صاحبانش شناخته شده نيستند، واجب است خمس آن را بپردازد، و بقيّه پاك مى‌شود.

٣- گنج‌

سؤال ٥٥٦- منطقه‌اى وجود دارد كه در آن اشياى عتيقه يافت مى‌شود؛ ولى اين اشيا همراه ميّت دفن شده است و بيش از پانصد سال از دفن آنها مى‌گذرد. آيا كندن زمين براى بيرون آوردن اين گنج‌ها، با توجّه به اين كه احتمالًا يا قطعاً نبش قبر مى‌شود و استخوانهاى ميّت نيز بيرون مى‌آيد، جايز است؟ آيا اشياى مذكور حكم گنج دارد و خمس آن واجب است؟

جواب: هرگاه- آن طور كه نوشته‌ايد- صدها سال بر آن گذشته، اشياى مذكور حكم گنج را دارد و خمس آنها واجب است؛ ولى اگر موجب نبش قبر مسلمان شود جايز نيست؛ مگر اين كه اثرى از اموات باقى نباشد.

سؤال ٥٥٧- يكى از مواردى كه طبق فتواى همه مراجع تقليد- ادام اللّه عزّهم- خمس آن واجب مى‌باشد، گنج است؛ و معناى اين سخن اين است كه يابنده گنج شرعاً مالك آن مى‌شود، و بايد خمس آن را بپردازد؛ با توجّه به اين مسأله چرا دولت اسلامى اين گونه گنج‌ها را به بهانه حفظ آثار باستانى و غير آن تملّك مى‌كند؟ و بر فرض جواز آيا نبايد معادل قيمت آن را به يابنده گنج كه شرعاً مالك است، بپردازد؟

جواب: البتّه به عنوان اوّلى گنجها با شرايطى متعلّق به صاحبان زمين، و در اراضى مباح، متعلق به يابنده آن است؛ ولى هرگاه حكومت اسلامى به خاطر مصالحى كه در عناوين ثانويّه مى‌گنجد لازم ببيند كه گنج در اختيار بيت المال اسلام قرار گيرد، بايد مطابق آن عمل شود.