استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٥ - اولياى دم

«ولىّ دم» دارد مى‌تواند بر خلاف وى تقاضاى قصاص نمايد؟

جواب: تقاضاى قصاص بدون رضايت ولىّ دم جايز نيست؛ مگر اين كه عنوان مُفسد يا مُحارب با شرايط مخصوصش را داشته باشد.

سؤال ١٥٢٧- شخصى به قتل رسيده و اولياى دم چهار نفر صغير و فاقد ولىّ هستند و حاكم شرع ولىّ ايشان است. در چنين موردى، آيا قاتل بايد قصاص شود، يا ديه بپردازد، يا قصاص و ديه تا زمان بلوغ و رشد اولياى دم به تأخير مى‌افتد؟

جواب: هرگاه بلوغ صغيرها نزديك است، بايد قصاص و ديه به تأخير افتد و اگر تا بلوغشان فاصله زيادى است، بايد قاتل را با وثيقه كافى و كفالت آزاد كرد تا بعد از بلوغ خودشان تصميم بگيرند، و هرگاه مصلحت صغير در گرفتن ديه باشد (كه غالباً چنين است)، ولىّ مى‌تواند ديه بگيرد، و اگر مصلحتشان در قصاص باشد ولىّ مى‌تواند قصاص كند.

سؤال ١٥٢٨- چنانچه به ادلّه ذيل، حكم در مورد شخص محكوم اجرا نشده باشد. آيا مى‌توان وى را تا زمان اجراى حكم، هرچند در مدّت زمان طولانى، در حبس نگه داشت؟

الف) خوددارى اولياى دم، به دليل فقر مالى يا دلايل ديگر، از پرداخت فاضل ديه.

ب) عدم تأمين سهم اولياى صغير شخص مقتول از طرف اولياى خواهان قصاص.

ج) عفو برخى از اولياى دم و عدم پرداخت سهم آنان به محكومٌ عليه از سوى اولياى خواهان قصاص.

د) عدم شناسايى اولياى دم يا عدم دسترسى به آنان و دستور حاكم شرع مبنى بر أخذ ديه از قاتل و ناتوانى وى از پرداخت آن.

ه-) مصالحه به ديه و عدم توانايى پرداخت ديه توسّط محكومٌ عليه.

و) عدم مراجعه اولياى دم به دادگاه براى تعيين تكليف نهايى.

ز) فقدان ابزار لازم براى اجراى دقيق حكم قصاص و استنكاف مجنىٌ عليه و