استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٩ - مسائل متفرّقه بيع

بايد سوگندنامه‌اى مبنى بر نداشتن خانه و يا زمين نيز كامل نمود، بنده داشتن مسكن اخوى را به مسئولين تعاونى اطّلاع داده و آنها چنين گفتند: «در هنگام اسم‌نويسى اخوى شما چنين سوگندنامه‌اى نبوده است، حال براى اين كه حقّ بچّه‌هاى آن مرحوم ضايع نشود مى‌توانيد با اجازه يكى از مراجع معظّم تقليد، بقيّه پول را واريز كرده و زمين را تحويل بگيريد». از حضرتعالى استدعا مى‌نمايم نظر مبارك خويش را در اين مورد مرقوم فرماييد.

جواب: چنانچه از نظر مسئولين تعاونى مشكلى نداشته باشد مجاز هستيد اين كار را بكنيد؛ ولى هرگز سوگند دروغ نخوريد.

سؤال ٧٩٥- شخصى باغ خود را به ديگرى مى‌فروشد، خريدار با تظاهر به اين كه متموّل و متمكّن مى‌باشد بيش از نصف بهاى مورد معامله را به صورت چكى كه فاقد تاريخ بوده است به فروشنده تسليم مى‌دارد، سپس بين متعاملين در خصوص زمان چك اختلاف به وجود مى‌آيد و خريدار از تأمين وجه چك خوددارى مى‌نمايد، حتّى پس از دو سال، كه فروشنده خودش تاريخ روى چك را مى‌نويسد و به بانك مراجعه مى‌كند، چك به علّت نبودن وجه برگشت مى‌خورد و بانك گواهى كرده كه خريدار به جز چند تومانى در اين مدّت پول در حساب نداشته است.

الف) آيا چنين معامله‌اى باطل است؟

جواب: اگر زمان پرداخت چك را تعيين نكرده و لفظاً نيز توافقى بر آن نشده، معامله مزبور صحيح نيست.

ب) براى فروشنده چه حقّى از جهت رفع ضرر وجود دارد؟ آيا اصولًا چك بدون تاريخ در معاملات شرعاً ثمن محسوب مى‌شود؟

جواب: چك در هر حال حواله است و معامله در صورتى صحيح است كه يا بطور نقد باشد و يا نسيه با تعيين زمان، و چك تا تاريخ آن معيّن نباشد براى معامله كفايت نمى‌كند. و اگر آگاهانه اقدام به ضرر خود كرده است قابل جبران نيست.