استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٦ - رشوه

سؤال ٦٦٤- شخص شرورى به شخص ديگرى مى‌گويد: «اين قدر پول بده تا تو را اذيّت نكنم» به اصطلاح باج‌خواهى مى‌كند يا گاهى انسان كارى دارد كه بايد فلان شخص انجام دهد، مى‌گويد: «اين قدر بده تا زود انجام دهم وگرنه كارت را به تأخير مى‌اندازم»، يا شخصى مى‌داند كه مورد آزار فرد شرور واقع مى‌شود و يا اگر چيزى ندهد مدّتى معطّل خواهد شد و اين خود موجب خرجهاى ديگر خواهد بود. در اين صورت و بدون آن كه شخص مورد مثال چيزى بگويد، مبلغى به او مى‌پردازد، بفرماييد دادن چنين وجهى براى دهنده، رشوه محسوب مى‌شود؟

جواب: دادن وجه براى رفع شرّ شرور، هرگاه راه ديگرى براى خلاصى از دست او نباشد اشكالى ندارد، و همچنين براى انجام كارى كه حقّ مشروع است؛ ولى گرفتن اين پولها براى گيرنده جايز نيست.

سؤال ٦٦٥- نظر مبارك خود را در مورد حكم رشوه در موارد ذيل بيان فرماييد:

الف) گرفتن و دادن رشوه براى انجام كارهاى ادارى.

جواب: حرام است.

ب) خريدن لباس و منزل از پول رشوه.

جواب: حرام است.

ج) خوردن غذا يا پوشيدن لباسى كه از پول رشوه تهيّه شده است.

جواب: جايز نيست؛ ولى بايد توجّه داشت كه رشوه مربوط به جايى است كه حقّى را باطل و باطلى را حق كند، خواه رشوه به معناى خاص باشد كه در امر قضاوت است و يا به معناى عام، ولى اگر كسى پولى در مقابل انجام كارى كه وظيفه ادارى اوست بگيرد اين پول رشوه ناميده نمى‌شود ولى در عين حال براى گيرنده حرام است؛ زيرا پول گرفتن در برابر انجام وظيفه ادارى، اكل مال به باطل محسوب مى‌شود، ولى اگر در غير وقت ادارى زحمتى بكشد، بى‌آن كه حقّ كسى باطل شود و اجرتى در برابر آن بگيرد اشكالى ندارد.