ميزان الحكمه - المحمدي الري شهري، الشيخ محمد - الصفحة ٧٩

٨٣١

الحَثُّ عَلى مُحاسَبَةِ النَّفسِ

الكتاب :

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّه َ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَ اتَّقُوا اللّه َ إِنَّ اللّه َ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ» . [١]

الحديث :

٣٩٩٠.رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : أكْيَسُ الكَيِّسِينَ مَن حاسَبَ نَفْسَهُ و عَمِلَ لِما بَعدَ المَوتِ ، و أحْمَقُ الحَمْقى مَنْ أتْبَعَ نَفْسَهُ هَواهُ ، و تَمنّى على اللّه ِ الأمانِيَّ . [٢]

٣٩٩١.الإمامُ عليٌّ عليه السلام : حاسِبوا أنْفُسَكُم بأعْمالِها ، و طالِبوها بأداءِ المَفْروضِ علَيها ، و الأخْذِ من فَنائها لبَقائها ، و تَزَوّدوا و تَأهَّبوا قَبلَ أنْ تُبْعَثوا . [٣]

٣٩٩٢.عنه عليه السلام : قَيِّدوا أنْفُسَكُم بالمُحاسَبَةِ ، و امْلِكوها بالمُخالَفَةِ . [٤]

٣٩٩٣.عنه عليه السلام : حاسِبْ نَفْسَكَ لنَفْسِكَ ؛ فإنَّ غَيرَها مِن الأنْفُسِ لَها حَسيبٌ غَيرُكَ . [٥]

٣٩٩٤.الإمامُ زينُ العابدينَ عليه السلام : ابنَ آدمَ ، إنّكَ لا تَزالُ بخَيرٍ ما كانَ لكَ واعِظٌ مِن نَفْسِكَ ، و ما كانَتِ المُحاسَبَةُ مِن هَمِّكَ . [٦]

٨٣١

تشويق به محاسبه نفس

قرآن :

«اى كسانى كه ايمان آورده ايد ! از خدا بترسيد و هر نفسى بنگرد كه براى فردا چه پيش فرستاده است . از خدا بترسيد كه خدا به آنچه مى كنيد آگاه است» .

حديث :

٣٩٩٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : زيركترين زيركان كسى است كه از نفْس خويش حساب كشد و براى بعد از مرگ كار كند، و احمق ترين احمق ها كسى است كه نفْس خود را دنباله رو هوس خويش كند و از خدا آرزوها طلبد .

٣٩٩١.امام على عليه السلام : به حساب اعمال نفْس خود رسيدگى كنيد و از آن بخواهيد كه وظايف خود را انجام دهد و از آن جايى كه رفتنى است براى آن جايى كه ماندنى است، بهره برگيرد. پيش از آن كه [بميريد و ]بر انگيخته شويد، توشه برداريد و خود را آماده كنيد .

٣٩٩٢.امام على عليه السلام : نفسهاى خود را با حسابرسى به بند كشيد؛ و با مخالفت كردن با آن، زمامش را در اختيار گيريد .

٣٩٩٣.امام على عليه السلام : تو به حساب نفْس خودت رسيدگى كن؛ زيرا ديگران را حسابرسى جز تو هست .

٣٩٩٤.امام زين العابدين عليه السلام : اى فرزند آدم ! تو تا زمانى كه خود واعظ خويش باشى و به محاسبه [اعمال نفس ]خويش پردازى پيوسته در خير و خوبى به سر خواهى برد.