أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللّه ِ وَ مَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ وَ لا يَكُونُوا كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِن قَبْلُ فَطالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ» . [١]

إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِن قَبْلِهِ إِذَا يُتْلَى عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقَانِ سُجَّدًا * وَ يَقُولُونَ سُبْحانَ رَبِّنَا إِن كَانَ وَعْدُ رَبِّنَا لَمَفْعُولاً * وَ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقَانِ يَبْكُونَ وَ يَزِيدُهُمْ خُشُوعا» . [٢]

(انظر) المؤمنون: ٢ ، البقرة: ٤٥ ، آل عمران: ١٩٩ ، الأنبياء: ٩٠ ، الأحزاب: ٣٥ .

الحديث :

٤٨٦٤.إرشاد القلوب : في حديثِ المِعراجِ : ما عَرَفَني عَبدٌ و خَشَعَ لي إلاّ خَشَعَ لَهُ كُلُّ شيءٍ . [٣]

٤٨٦٥.رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : إنَّ أوَّلَ شيءٍ يُرفَعُ مِن هذهِ الاُمّةِ الأمانَةُ و الخُشوعُ ، حتّى لا تَكادُ تَرى خاشِعا . [٤]

١٠٢٣

فضيلت خشوع

قرآن :

«آيا مؤمنان را وقت آن نرسيده كه دلهايشان در برابر ياد خدا و آن سخن حقّ كه نازل شده است خاشع شود و همانند آن مردمى نباشند كه پيش از اين كتابشان داديم و چون مدتى بر آمد دلهايشان سخت شد و بسيارى از آنان نافرمان شدند ؟» .

«بى گمان كسانى كه پيش از [نزول] آن دانش يافته اند، چون [اين كتاب] بر آنان خوانده شود سجده كنان به روى در مى افتند و مى گويند : منزه است پروردگار ما . وعده پروردگار ما انجام شدنى است و به رو در مى افتند» .

حديث :

٤٨٦٤.ارشاد القلوب : در حديث معراج به نقل از خداوند متعال آمده است : هيچ بنده اى مرا نشناخت و در برابرم خاشع نشد مگر آن كه همه اشياء در برابر او خشوع كردند .

٤٨٦٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : نخستين چيزى كه از ميان اين امت رخت بر مى بندد، امانتدارى و خشوع است، چندان كه تقريبا مسلمان خاشعى نمى يابى .

[١] الحديد : ١٦ .[٢] الإسراء : ١٠٩ .[٣] إرشاد القلوب : ٢٠٣ .[٤] مكارم الأخلاق : ٢/٣٦٨/٢٦٦١ .