٥١٥٢.الإمامُ الباقرُ عليه السلام ـ و قد سألَهُ رجُلٌ مِن عُلَماءِ أهلِ الشّامِ : .: خَلقَ الشَّيْءَ لا مِن شَيْءٍ كانَ قَبلَهُ . و لَو خَلقَ الشَّيْءَ مِن شَيْءٍ ، إذا لَم يَكُنْ لَهُ انْقِطاعٌ أبدا ، و لَم يَزَلِ اللّه ُ إذا و مَعهُ شَيْءٌ ، و لكنْ كانَ اللّه ُ و لا شَيْءَ مَعهُ . [٢]

٥١٥٣.بحار الأنوار: -الإمامُ الصّادقُ عليه السلام مِن مُناظَرَتِهِ زِ: لا مِن شَيْءٍ ، فقالَ : كيفَ يَجيءُ مِن لا شَيْءٍ ، شَيْءٌ ؟ قالَ عليه السلام : إنّ الأشْياءَ لا تَخْلو أنْ تَكونَ خُلِقَتْ مِن شَيْءٍ أو مِن غَيرِ شَيْءٍ ، فإنْ كانتْ خُلِقَتْ مِن شَيْءٍ كانَ مَعهُ فإنّ ذلكَ الشّيْءَ قَديمٌ ، و القَديمُ لا يَكونُ حَديثا و لا يَفْنى و لا يَتَغيّرُ ، و لا يَخْلو ذلكَ الشَّيْءُ مِن أنْ يَكونَ جَوْهَرا واحِدا و لَوْنا واحِدا، فمِن أينَ جاءتْ هذهِ الألْوانُ المُخْتَلِفَةُ و الجَواهِرُ الكَثيرَةُ المَوجودَةُ في هذا العالَمِ مِن ضُروبٍ شَتّى ؟ و مِن أينَ جاءَ المَوْتُ ، إنْ كانَ الشَّيْءُ الّذي اُنْشِئَتْ مِنهُ الأشْياءُ حيّا ؟ أو مِن أينَ جاءتِ الحياةُ إنْ كانَ ذلكَ الشَّيْءُ مَيِّتا ؟ و لا يَجوزُ أنْ يَكونَ مِن حَيٍّ و مَيِّتٍ قَديمَيْنِ لَم يَزالا ، لأنّ الحيَّ لا يَجيءُ مِنهُ مَيِّتٌ و هُو لَم يَزَلْ حيّا ، و لا يَجوزُ أيضا أنْ يَكونَ المَيِّتُ قَديما لَم يَزَلْ بما هُو بهِ مِن المَوْتِ، لأنَّ المَيِّتَ لا قُدْرَةَ لَهُ و لا بَقاءَ. قالَ: مِن أينَ قالوا إنَّ الأشياءَ أزَليَّةٌ؟ قالَ عليه السلام : ... إنَّ الأشْياءَ تَدُلُّ على حُدوثِها مِن دَوَرانِ الفَلَكِ بما فيهِ ... و تَحَرُّكِ الأرضِ و مَن علَيها ، و انْقِلابِ الأزْمِنَةِ ، و اخْتِلافِ الوَقتِ و الحَوادِثِ الّتي تَحْدُثُ في العالَمِ ، مِن زِيادَةٍ و نُقْصانٍ و مَوْتٍ و بِلىً ، و اضْطِرارِ النَّفْسِ إلى الإقْرارِ بأنّ لَها صانِعا و مُدَبِّرا ؟ أ ما تَرى الحُلْوَ يَصيرُ حامِضا ، و العَذْبَ مُرّا ، و الجَديدَ بالِيا ، و كُلٌّ إلى تَغَيُّرٍ و فَناءٍ ؟! [٣]

٥١٥١.امام على عليه السلام : ستايش خداوندى را كه آفريدگان خود را دليل بر وجود خويش ساخت و حادث بودن آنها را دليل بر ازليّتش .

٥١٥٢.امام باقر عليه السلام ـ در پاسخ به يكى از علماى شام كه از ايشان پرسيد:فرمود : اشياء را آفريد نه از چيزى كه پيش از آن وجود داشته باشد. اگر شى ء را از شى ء آفريده باشد، هرگز ميان او و اشياء انقطاع نبوده و همواره چيزى با خدا مى باشد . حال آن كه خدا بوده و چيزى با او نبوده است .

٥١٥٣.بحار الأنوار : امام صادق عليه السلام در مناظره با زنديقى كه گفت : خداوند اشياء را از چه آفريده است؟ فرمود : از چيزى نيافريد. عرض كرد : چگونه چيز از هيچ به وجود مى آيد ؟ فرمود : اشياء از دو حال خارج نيستند : يا از چيزى آفريده شده اند يا از چيزى آفريده نشده اند؛ اگر از چيزى آفريده شده اند كه آن چيز پيوسته با خدا بوده ؛ پس آن چيز، قديم است و قديم، نه حادث مى شود، نه فانى مى گردد و نه تغيير مى پذيرد . حال ، آن شى ء ، يك جوهر و يك رنگ (عرض) است ، در اين صورت اين همه رنگ (اعراض) گوناگون و جواهر فراوان موجود در اين عالم، از كجا آمده است؟ اگر آن چيزى كه اشياء همه از او پديد آمده زنده است، پس مرگ از كجا آمده است ؟ و اگر آن چيز، مرده است حيات و زندگى از كجا آمده است ؟ ممكن نيست كه از يك مُرده و يك زنده قديمى ازلى به وجود آمده باشند . زيرا از زنده ازلى، مُرده پديد نمى آيد . همچنين ممكن نيست كه مُرده ازلى و قديم وجود داشته باشد ؛ زيرا موجود مُرده را قدرت و بقايى نيست . [زنديق ]گفت : از چه رو گفته اند كه موجودات ازلى اند ؟ حضرت فرمود: ... چرخش سپهر و هر آنچه در آن است ... و حركت زمين و هر آنچه بر آن است و دگرگونى زمانها و اختلاف زمان و حوادثى كه در عالم رخ مى دهد و مرگ و پوسيدگى و نا گزيرى نفس به اقرار به اين كه او را آفريدگار و مدبّر است، همگى نشانگر حدوث اشياء است . مگر نمى بينى كه شيرين، ترش مى شود و خوش مزه، تلخ و نو، فرسوده و هر چيزى به سوى دگرگونى و نابودى مى رود؟

[١] نهج البلاغة : الخطبة ١٥٢ .[٢] التوحيد : ٦٦/٢٠ .[٣] بحار الأنوار : ١٠/١٦٦/٢ .