٤٨٢٨.الإمامُ عليٌّ عليه السلام ـ في حَربِ الخوارجِ ـ: مَصارِعُهُم دُونَ النُّطْفَةِ ، و اللّه ِ لا يُفْلِتُ مِنهُم عَشَرَةٌ ، و لا يَهْلِكُ مِنكُم عَشَرَةٌ . [١]

٤٨٢٩.عنه عليه السلام : احْمِلوا علَيهِم ، فوَ اللّه ِ لا يُقْتَلُ مِنكُم عَشَرَةٌ ، و لا يَسْلَمُ مِنهُم عَشَرَةٌ . فحَمَلَ علَيهِم فطَحَنَهُم طَحْنا ، قُتِلَ مِن أصْحابِهِ عليه السلام تِسْعَةٌ ، و أفْلَتَ مِن الخوارِجِ ثَمانِيَةٌ . [٢]

٤٨٣٠.كنز العمّال : لَمّا سارَ عليٌّ إلى النَّهْرَوانِ سِرْتُ مَعهُ ، فقالَ عليٌّ : و الّذي فَلَقَ الحَبَّةَ و بَرأ النَّسَمَةَ ، لا يَقْتُلونَ مِنكُم عَشَرَةً و لا يَبْقى مِنهُم عَشَرَةٌ . فلَمّا سَمِعَ النّاسَ ذلكَ حَمَلوا علَيهِم فقَتَلوهُم [٣] . [٤]

١٠١٣

تَسمِيَةُ الخَوارجِ بِالحَرورِيَّةِ

٤٨٣١.شرح نهج البلاغة : و سَبَبُ تَسْمِيَتِهِم الحَرورِيّةَ أنّ علِيّا عليه السلام لَمّا ناظَرَهُم ـ بَعدَ مُناظَرَةِ ابنِ عبّاسٍ إيّاهُم ـ كانَ فيما قالَ لَهُم : أ لاَ تَعْلَمونَ أنّ هؤلاءِ القَومَ لَمّا رَفَعوا المَصاحِفَ قلتُ لَكُم : إنّ هذهِ مَكيدَةٌ و وَهْنٌ ، و إنَّهُم لو قَصَدوا إلى حُكْمِ المَصاحِفِ لَأتَوْني ... أ فتَعْلَمون أنَّ أحَدا كانَ أكْرَهَ للتّحْكيمِ مِنّي ؟ قالوا : صَدَقْتَ . قالَ : فَهَلْ تَعْلَمونَ أنَّكُمُ اسْتَكْرَهْتُموني على ذلكَ ؟! ... فرَجَعَ مَعَهُ مِنهُم ألْفانِ مِن حَرُوراءَ ، و قَد كانوا تَجَمَّعوا بها ، فقالَ لَهُم عليٌّ : ما نُسَمّيكُم ؟ ثُمَّ قالَ: أنْتُمُ الحَرورِيّةُ؛ لاجْتِماعِكُم بحَرُوراءَ . [٥]

١٠١٢

خبر دادن امام از سرنوشت خوارج

٤٨٢٨.امام على عليه السلام ـ در جنگ با خوارج ـفرمود : قتلگاه آنان اين سوى نهر است ، به خدا سوگند، از آنان ده نفر نخواهند گريخت و از شما ده نفر كشته نخواهند شد .

٤٨٢٩.امام على عليه السلام : بر آنان بتازيد كه به خدا قسم از شما ده تن كشته نشوند و از آنان ده تن جان سالم به در نبرند . پس ، بر آنان تاخت و خُردشان كرد . از ياران امام عليه السلام نُه نفر كشته شدند و از خوارج هشت نفر گريختند .

٤٨٣٠.كنز العمّال : من همراه على عليه السلام به نهروان رفتم . او فرمود : سوگند به آن كه دانه را شكافت و مردمان را بيافريد، از شما ده تن كشته نمى شوند و از آنان ده تن بر جاى نمى مانند . ياران امام با شنيدن اين سخن، بر نهروانيان حمله كردند و آنها را كشتند . [٦]

١٠١٣

علّت نامگذارى خوارج به حروريّه

٤٨٣١.شرح نهج البلاغة : علّت نامگذارى خوارج به حروريه اين است كه وقتى على عليه السلام ـ بعد از مناظره ابن عباس با خوارج ـ با ايشان مناظره كرد، از جمله به ايشان فرمود : مگر نه اين كه وقتى اين جماعت قرآنها را [بر نيزه ]افراشتند من به شما گفتم : اين يك مكر و نشان ضعف آنهاست . اگر مقصودشان داورى قرآنها باشد، پيش من مى آمدند ... مگر نه اين كه هيچ كس به اندازه من حكميت را ناخوش نمى داشت ؟ گفتند : درست است . فرمود : مگر نه اين كه شما مرا ناچار به پذيرفتن حكميت كرديد؟! ... پس دو هزار نفر از خوارج به همراه امام عليه السلام از محل تجمع خود در حروراء برگشتند . على به آنان فرمود: چه نامى بر شما گذاريم ؟ آن گاه خودش فرمود: حروريه، چون كه در حروراء گرد آمده بوديد.

[١] نهج البلاغة : الخطبة ٥٩ .[٢] شرح نهج البلاغة : ٢/٢٧٣ .[٣] كنز العمّال : ٣١٦٢٥ .[٤] قال ابنُ أبي الحديد : هذا الخبرُ من الأخبار الّتي تكاد تكون مُتَواترة ، لاشتهارِهِ و نقلِ النّاس كافّةً له ، و هو من معجزاته و أخباره المفصّلة عن الغيوب .[٥] شرح نهج البلاغة : ٢/٢٧٤ .[٦] ابن ابى الحديد مى نويسد : اين خبر چندان مشهور و در ميان مردم نقل مى شود كه از اخبار تقريبا متواتر است و از جمله معجزات امام و پيشگوييهاى مفصّل ايشان مى باشد .