٤٣٠٢.رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : إنّ حُقوقَ اللّه ِ جَلَّ ثَناؤُه أعْظَمُ مِن أنْ يَقومَ بِها العِبادُ ، و إنّ نِعَمَ اللّه ِ أكْثَرُ مِن أنْ يُحْصيَها العِبادُ ، و لكنْ أمْسُوا و أصْبِحوا تائِبينَ . [١]

٤٣٠٣.الإمامُ عليٌّ عليه السلام : ... لكنَّهُ سَبحانَهُ جَعَلَ حقَّهُ على العِبادِ أنْ يُطيعوهُ ، و جَعلَ جَزاءهُم علَيهِ مُضاعَفَةَ الثَّوابِ تَفَضُّلاً مِنهُ . [٢]

٤٣٠٤.عنه عليه السلام : لكنْ مِن واجِبِ حُقوقِ اللّه ِ على عِبادِهِ النَّصيحَةُ بمَبْلَغِ جُهْدِهِم ، و التَّعاوُنُ على إقامَةِ الحقِّ بَينَهُم . [٣]

٩٠٦

حُقوقُ النّاسِ بَعضِهِم عَلى بعضٍ

٤٣٠٥.الإمامُ عليٌّ عليه السلام : ثُمَّ جَعلَ سُبحانَهُ مِن حُقوقِهِ حُقوقا افْتَرَضَها لبَعضِ النّاسِ على بَعضٍ ، فجَعَلَها تَتَكافَأُ في وُجوهِها ، و يُوجِبُ بَعضُها بَعضا ، و لا يُسْتَوْجَبُ بَعضُها إلاّ ببَعضٍ . [٤]

٩٠٥

حقوق خداوند متعال

٤٣٠٢.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : حقوق خداوند جلّ ثناؤه بزرگتر از آن است كه بندگان بتوانند آنها را به جاى آورند و نعمتهاى خدا بيشتر از آن است كه بندگان شماره كنند ، اما شب و روز توبه كنيد.

٤٣٠٣.امام على عليه السلام : ... اما خداوند سبحان حقّ خود را بر بندگان اين قرار داد كه او را فرمان برند و در مقابل ، براى آنان اين حقّ را قائل شد كه از روى تفضل خويش ، چند برابر پاداششان دهد .

٤٣٠٤.امام على عليه السلام : از حقوق واجبِ خداوند بر بندگانش اين است كه با تمام توانشان خير خواه يكديگر باشند و براى بر پا داشتن حقّ در ميان خويش، هميارى كنند .

٩٠٦

حقوق مردم نسبت به يكديگر

٤٣٠٥.امام على عليه السلام : آن گاه خداوند سبحان از جمله حقوق خويش ، حقوقى را ميان بندگان بر يكديگر واجب فرمود و آن حقّها را با هم برابر نهاد و واجب شدن حقّى را در مقابل گزاردن حقّى قرار داد ، حقّى براى كسى واجب نشود مگر آن كه در مقابلش حقّى به گردن او باشد .

[١] مكارم الأخلاق : ٢/٣٦٥/٢٦٦١ .[٢] نهج البلاغة : الخطبة ٢١٦ .[٣] نهج البلاغة : الخطبة ٢١٦ .[٤] نهج البلاغة: الخطبة٢١٦.