معاد از ديدگاه عقل و نقل - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٢
درس سوم: اثبات معاد براى اثبات معاد و حتمى بودن قيامت، برهانهاى متعددى ذكر شده است كه در اين ميان دو برهان حكمت و عدالت از همه مهمترند:
برهان حكمت براى بيان اين برهان چند مقدمه لازم است:
مقدمه اول- كار بى غايت، «عبث» است مثلًا كسى زمينى دارد و مىداند دو ماه ديگر در آن ساختمانى احداث خواهد كرد، در عين حال اگر زمين را شخم بزند و در آن بذر بپاشد و توجيه عقلپسندى براى كار خود نداشته باشد، انجام چنين كارى- كه از غايت عقلانى برخوردار نيست- بيهوده و عبث و باطل شمرده مىشود زيرا عمليات كاشت، داشت و برداشت محصول، حداقل شش ماه زمان مىبرد در حالى كه او مىداند كه دو ماه ديگر در اين زمين بنا خواهد ساخت و اين كشت ضايع خواهد گرديد.
مقدمه دوم- غايت خلقت «لهو و لعب» هم نيست. توضيح اين كه اعمال بر چند دسته است:
اول- اعمالى كه به قصد و غرض صحيح و عقلايى انجام مىشوند و آنها را حق مىناميم.
دوم- اعمالى كه به قصد و غرض غير عقلايى و ناصحيح انجام مىشوند و آنها را باطل مىناميم.