خود ايجاد كرده است. مجرمان، ستمگران و عاصيان استدعا و شايستگى ملاقات غير اسم منتقم را ندارند [يا حداقل در آنِ اول ندارند] و خداوند با توجه به زمينه، استدعا و صلاحيت وجودى آنان با اسم منتقم و قهار خود با آنان ملاقات مى‌كند و جهنم مظهر قهاريت و انتقام حق‌تعالى است. روز قيامت روز ظهور حقايق است. آن روز، روز اعتبار و قرارداد نيست. كسى كه زمينه وجود خود را شوره‌زار كرده است، جز روئيدن حنظل نبايد انتظار داشته باشد و در واقع هم جز روئيدن حنظل امكان ديگرى ندارد و آن كه زمينه وجود خود را اصلاح كرده، در آن درختان طيب و با ثمره پاك مى‌رويند.
٤- كيفر قيامت، آتش تصفيه است. خداوند به مقتضاى رحمانيت خود، مى‌خواهد همه انسان‌ها را به بهشت ببرد و كسانى كه شرط ورود به بهشت- طهارت- را نداشته باشند، بايد به آتش جهنم پاك شوند و ناخالصى‌هاى وجودشان بسوزد تا طاهر گردند و شايستگى و شرط ورود به بهشت را پيدا كنند. امام خمينى قدس سره مى‌فرمايد:
آتش دوزخ در حقيقت صورت رحمت الهى براى اهل توحيد است براى اين كه موجب وصول گناهكاران به كمالات عاليه است، به اين نحو كه عذاب، هيأت ظلمانى و رذايل نفسانى را كه معلول معصيت است، از بين مى‌برد و آنها را آماده شفاعت مى‌كند. «١» با اين دليل وجود كيفر اخروى اجمالًا اثبات مى‌شود ولى نمى‌توان با استناد به آن، كيفر جاودانه را توجيه كرد.
با توجه به ادله بالا وجود كيفر قطعى و لازم است.