معاد از ديدگاه عقل و نقل

معاد از ديدگاه عقل و نقل - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٦

است كه در دنيا حاكم است. «١» تصور سوم نيز خلاف ضرورت تعليمات انبيا است كه به معاد جسمانى تصريح دارند. نظر چهارم همان نظر صحيحى است كه ما درصدد اثبات امكان آن هستيم.
اثبات امكان معاد امكان معاد متوقف بر دو چيز است. اول اين‌كه فاعل و تجديد كننده حيات بايد قدرت بر اين كار داشته باشد و دوم اين كه تجديد شونده نيز بايد امكان بازگشت و تجديد دوباره را داشته باشد. قرآن نيز استدلال خود را بر اين دو پايه استوار كرده است:
١- قدرت بى پايان خداوند قرآن در فرازهاى مختلف بر قدرت مطلق، بى‌پايان و نامحدود خداوند تكيه كرده و با توجه دادن به اين قدرت مطلق، استبعاد منكران را از اذهان زدوده است.
آيات زير از اين نمونه است:
آيا انسان مى‌پندارد كه هرگز استخوان‌هاى او را جمع نخواهيم كرد؟! آرى قادريم كه (حتى خطوط) سر انگشتان او را موزون و مرتب كنيم. «٢» و امر قيامت (به قدرى آسان و نزديك است) درست مانند چشم بر هم زدن، و يا از آن هم نزديك‌تر؛ چرا كه خدا بر هر چيزى تواناست. «٣» خداوند هم درباره ايجاد جهان خلقت و هم درباره تجديد حيات دوباره به اراده قاهره خود استدلال كرده و فرموده است:
فرمان او چنين است كه هرگاه چيزى را اراده كند، تنها به آن مى‌گويد: موجود باش، پس موجود مى‌شود. «٤»