معاد از ديدگاه عقل و نقل

معاد از ديدگاه عقل و نقل - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٥٧

مى‌پذيرد و خدا داناى سنجيده كار است. «١» كسانى كه بر خويشتن ستمكار بوده‌اند، [وقتى‌] فرشتگان جانشان را مى‌گيرند، مى‌گويند: «در چه حالى بوديد؟» پاسخ مى‌دهند: ما در زمين از مستضعفان بوديم پس آنان جايگاهشان دوزخ است و بد سرانجامى است، مگر آن مردان و زنان و كودكان فرودستى كه چاره‌جويى نتوانند و راهى نيابند. پس آنان، باشد كه خدا از ايشان درگذرد كه خدا همواره خطا بخش و آمرزنده است. «٢» شايد اين كه در آخر آيه قبل فرمود: «والله عليم حكيم» اشاره به اين باشد كه خداوند به روحيات آنان آگاه است و مى‌داند كه كدامشان روحيه انكار و حق ستيزى دارند و كدامشان ندارند و اگر بعضى از آنان را به خاطر اين روحيه عذاب كند، مطابق حكمتش عمل كرده است.
بسيارى از انسان‌ها به دلايل مختلف در زمره مستضعفان و قاصران هستند «٣» و عذاب و جهنمى شدن آنان به اراده خدا و تابع علم و حكمت او (جلّ و علا) است.
خلود از نگاه روايات‌ روايات فراوانى به زواياى اين بحث اشاره دارد؛ از جمله امام صادق عليه السلام مى‌فرمايد:
مردم شش دسته‌اند كه در نهايت به سه دسته مى‌رسند: گروه اهل ايمان، گروه كافر و گروه اهل ضلالت. اين گروه‌ها از وعده و وعيد خدا درباره بهشت و دوزخ پيدا مى‌شوند و عبارتند از:
مؤمنان، كافران، مستضعفان، مرجون لامر الله، معترفان به گناه كه عمل صالح و ناصالح را مخلوط كرده‌اند و اهل اعراف. «٤»