معاد از ديدگاه عقل و نقل

معاد از ديدگاه عقل و نقل - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٤٩

پايين‌ترين درك جهنّم مأوا دارند. «١» آيات قرآن دلالت دارد كه جهنم طبقه طبقه است چون از طرفى جايگاه منافقان را درك اسفل خوانده و از اين تعبير معلوم مى‌شود كه دركات ديگر بالاتر از آن هستند و از طرف ديگر در آيه مذكور قبلى هم هر درى از جهنم را براى گروهى از كافران دانست. در آيه ديگرى نيز مى‌فرمايد:
قِيلَ ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ (زمر: ٧٢)
به آنان گفته مى‌شود: به درهاى جهنّم وارد شويد.
ظهور اين آيه اين است كه درها جايگاه ورود هستند نه اين كه آنها محل عبور و ورود به جايگاهى ديگر باشند كه در صورت دوم مناسب بود بفرمايد: «ادخلوا من ابوابِ جهنّم» (جزء ٢٤) «از درهاى جهنم وارد شويد.» بنابراين منظور از «هفت در» جهنم، «هفت طبقه» آن است. در روايات نيز وارد شده كه ابواب جهنم به صورت طبقه طبقه بر روى هم قرار دارند. «٢» نام‌هاى جهنّم‌ در قرآن جايگاه عذاب بدكاران به نام‌هاى مختلفى خوانده شده است كه عبارتند از:
١- جهنّم؛ اين نام معروف‌ترين نام كانون عذاب الهى، عَلَم و اسم خاص آن است و ٧٧ مرتبه در قرآن ذكر شده است. جهنّم را از كلمه «جِهنّام» به معناى ژرف و عميق گرفته‌اند، زيرا داراى عمق بسيار است. «٣» اين كلمه در قرآن نام محلى است كه مملوّ از انواع عذاب‌ها و كانون قهر و غضب الهى است.
٢- جَحيم؛ اين نام نيز ٢٤ مرتبه به صورت معرفه و يك بار به صورت نكره در قرآن ذكر شده و بعد از جهنّم، معروف‌ترين نام جايگاه عذاب است. «جحيم» به معناى «آتش به شدت افروخته» يا «آتش انبوه» است و قرآن آتش انبوهى را كه براى‌