مى‌رويد و بعد از تكامل جسمى، روح در آن دميده مى‌شود و تبديل به يك انسان مى‌گردد، در قيامت هم براى زنده شدن دوباره، مشابه آن مسير طى مى‌شود؛ البته اين سخن منافاتى با آيه شريف ذيل ندارد كه مى‌فرمايد:
ما وقتى چيزى را اراده كنيم فقط به آن مى‌گوييم باش، پس بى‌درنگ مى‌شود. «١» چون، مفهوم اين آيه شريفه اين نيست كه ايجاد هر چيزى آنى و دفعى باشد بلكه مفهوم آيه اين است كه هرگاه خداوند وجود چيزى را اراده كند، آن چيز وجود مى‌يابد و هيچ مانعى براى تحقق اراده خداوند نيست ولى شكل وجود يافتنش، همان گونه كه خداوند اراده كرده است، مى‌باشد.
حشر عمومى‌ در اين روز همه انسان‌ها از اولين تا آخرين در يك صحنه گرد مى‌آيند:
(به خاطر بياور) روزى را كه همه آنان را گرد مى‌آوريم. «٢» آيات قرآن صراحت دارد كه همه انسان‌ها در محشر، جمع مى‌شوند ولى آيا موجودات ديگر غير از انسان‌ها نيز گردآورى مى‌شوند يا اين‌كه فقط آدميان، حشر و حساب و بازپرسى دارند؟
در آياتى از قرآن سخن از احضار معبودهاى انسان‌ها در روز حشر است. «٣» از دقت در اين آيات معلوم مى‌شود كه معبودهاى انسان‌ها چند دسته‌اند: ملائكه، انسان‌هاى مقدس مانند حضرت عيسى عليه السلام، انسان‌هاى متكبرى كه ادعاى خدايى داشته‌ان معاد از ديدگاه عقل و نقل ٨٢ چگونگى حشر مؤمنان و معاندان ص : ٨١ د مانند نمرود و فرعون؛ جن، حيوانات و بت‌ها. ملائكه و قديسين در عين حال كه معبود واقع شده‌اند، ولى از معبود واقع شدن بيزار بوده‌اند و احضار آنان به صحنه محشر براى اتمام حجت بر مشركان است. خداوند آنان را احضار مى‌كند و از آنان مى‌پرسد كه آيا شما اينان را به عبادت خود فراخوانده‌ايد و آيا از اين كه شما را