معاد از ديدگاه عقل و نقل - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٤
عالم برزخ مىميراند و براى انتقال به عالم آخرت آماده مىسازد؛ چون حيات برزخ ادامه حيات دنيا و مرحلهاى از آن است. اما حيات مادى و زمينى انسانها، ظاهراً قبل از دميده شدن در صور تمام شده و در حوادث قبلى و زلزلههاى ويرانگرى كه به عنوان مقدمات قيامت واقع مىشود، نابود گشته و همه انسانها به برزخ منتقل شدهاند و نفخ صور آنان را در برزخ مىميراند.
منظور از «من فى السماء» هم ارواح صالحان است كه مقيد به جسم برزخى نيستند و نيز ملائكه كه حيات روحانى محض دارند. با نفخ صور همه اين موجودات مدهوش مىگردند و وجود آنان باطل شده و به مصدر و مبدأ وجود يعنى حق تعالى رجوع مىكنند و جز ذات بارى تعالى و آنان كه او اراده كرده و همان بندگان خاص و فانى شدههاى مطلق در ذات بارى هستند، هيچ موجود ديگرى باقى نمىماند و اين حالت تا آن گاه كه خداوند اراده كند، دوام مىيابد. «١» آن گاه كه خداوند اراده كند، براى بار دوم در صور دميده مىشود و اين دميدن بر عكس دفعه اول سبب زنده شدن و حيات انسانها و موجودات ديگر مىگردد و آن را «نفخه احيا» ناميدهاند؛ در مقابل نفخ اول كه از آن به «نفخ اماته» نام برده شده است. در آيه زير به هر دو نفخ تصريح شده است:
و در صور دميده مىشود، پس هر كه در آسمانها و هر كه در زمين است بيهوش درمىافتند، مگر كسانى كه خدا بخواهد؛ سپس بار ديگر در آن دميده مىشود و به ناگاه آنان بر پاى ايستاده، مىنگرند. «٢» با دميده شدن دوباره در صور، موجودات زنده مىشوند و انسانها از قبرها سربرمىآورند و به صحنه محشر احضار مىگردند و حساب و كتاب شروع مىشود.