معاد از ديدگاه عقل و نقل - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٦٥
برزخ را تجربه نكردهاند و با آن انس ندارند، در اولين لحظات ورود با فشار و سختى روبهرو مىشوند كه بر روح و بدن مثالى آنان وارد مىشود و چه بسا اثر آن در همين بدن مادى هم پديدار گردد. البته مؤمنان خالص چون قبل از مردن طبيعى به مرگ اختيارى مردهاند، «١» هنگام مرگ اختيارى فشار ورود به برزخ را تحمل كردهاند و بقيه انسانها و مؤمنان ديگر به هنگام مرگ طبيعى و ورود به برزخ با اين سختى و فشار مواجه مىگردند. رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:
انَّهُ لَيْسَ مِنْ مُؤْمِنٍ الَّا وَلَهُ ضُمَّةٌ «٢» هيچ مؤمنى نيست مگر اينكه در قبر فشارى بر او وارد مىشود.
البته اين فشار قبر نسبت به مؤمنان كفاره گناهان و لغزشهاى آنان است و ممكن است به تناسب گناههاى آنان مدتى دوام يابد و اما نسبت به كافران اين فشار شروع عذاب است و عذاب شديدتر در قيامت بدانان مىرسد.