معاد از ديدگاه عقل و نقل - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٦٤
خالص و كافران محض سؤال مىشود. «١» از اين افراد در مورد خدا، پيامبر و دين سؤال مىگردد. مؤمنان خالص كه به توحيد يقين داشته و بر نبوت رسول خدا صلى الله عليه و آله و ديانت اسلام اقرار كرده و گردن نهادهاند، معلوم است كه حسابشان چنان پاك است كه ديگر احتياج به رسيدگى ندارد و همان سؤال و جواب برزخ كافى است. و ظاهراً اينان از حساب در قيامت هم معاف بوده و بدون حساب وارد بهشت مىشوند و كافران محض هم كه خدا را از روى عناد انكار كرده يا برايش شريك گرفتهاند و به نبوت رسول اكرم صلى الله عليه و آله و ديانت اسلام گردن ننهادهاند، هيچ عمل قابل قبولى ندارند و منجلاب كفر و عنادشان همه چيز را به فساد كشانده و با اقرار بر كفر خود به عقاب برزخى و سپس بدون حساب به جهنم آخرت گرفتار خواهند شد؛ و اما گروه متوسط در قيامت محاسبه خواهند شد.
٦- نبودن شفاعت در برزخ بنابر روايات، شفاعت در قيامت است و در برزخ نيست. شايد از مطلب قبلى نيز بتوان اين نكته را فهميد زيرا بنابر بحث قبلى متوسطان كه مؤمنان گناهكار نيز از آن جملهاند، در برزخ مورد حساب واقع نمىشوند تا مسأله شفاعت مطرح گردد. شفاعت بعد از محاسبه است و امامان معصوم عليهم السلام از مؤمنان گناهكار شفاعت مىكنند. «٢» ٧- فشار قبر همچنان كه يادآورى شد، «قبر» در روايات زيادى بر عالم برزخ اطلاق شده است. انسانى كه به اين دنياى مادى انس گرفته، وقتى براى اولين لحظه به دنياى ديگر قدم مىگذارد، بر او فشار سختى وارد مىشود. غالب مؤمنان نيز چون عالم