كه عبارتند از: ميراندن در دنيا و ميراندن در برزخ و زنده كردن بعد از آنها؛ و اما زنده كردن در ابتدا گرچه احيا بوده ولى سبب يقين به معاد نبوده و آنها با وجود اين كه معترف بودند كه از مرگ به حيات رسيده‌اند ولى معترف به زنده شدن دوباره براى معاد نبودند و با مشاهده ميراندن از دنيا و برزخ و زنده شدن بعد از آنها، به معاد يقين پيدا كردند و اعتراف نمودند. «١» روايات دلالت كننده بر حيات برزخى ن معاد از ديدگاه عقل و نقل ٦٦ ٧ - فشار قبر ص : ٦٤ يز فراوان و متواتر است كه در قسمت‌هاى بعدى درس، بعضى از آنها خواهد آمد.
ويژگى‌هاى عالم برزخ‌ ١- جسمانى بودن‌ علامه طباطبايى در اين زمينه مى‌نويسد:
در محل خود ثابت گشته است كه ميان جسم و جسمانيات و عالم اسماى خداوند سبحان، دو عالم وجود دارد؛ عالم عقل و عالم مثال؛ و هر موجودى ضرورةً به مبدأ خود بازمى‌گردد.
همچنين ثابت گشته كه عوالم- از جسمانيات گرفته تا مبدأ اول و مبدأ كل- از نظر نقص و كمال، مراتب مختلفى دارند ولى در نفس وجود متطابق هستند. معناى اين حرف اين است كه عالى رتبه به سافل نزول مى‌كند و سافل همچون آيينه‌اى، صورت هر آنچه را كه از رنگ‌ها و نورها در مقابلش قرار گيرد منعكس مى‌سازد و نتيجتاً از عالى آن قدر ظاهر مى‌گردد كه اين آينه قبول نمايد و تحمّل آن كند و نيز عالى بر حسب كيفيات ناقص يا كامل آينه كيفيت مى‌يابد. از ديگر مطالبى كه در جاى خود واضح گشته اين است كه عالم مثال همچون برزخى است ميان عقل مجرد و موجودات مادى. بنابراين عالم مثال موجودى است كه ماده نيست لكن بعضى لوازم ماده بودن همچون مقدار، شكل و عرض فعلى را داراست. «٢» امام صادق عليه السلام فرموده‌اند:
هنگامى كه خداوند جان مؤمن را بگيرد، روح او در قالبى مانند قالب دنيايى‌اش قرار مى‌گيرد و