معاد از ديدگاه عقل و نقل - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٩
اثبات زندگى برزخى اثبات برزخ به صورت اجمالى توسط عقل صورت مىگيرد. البته عقل فقط مىتواند ثابت كند كه انسان داراى روح مجرد است و اين روح مجرد عنصر اصلى شخصيت اوست و بعد از مرگ مادى و جدا شدن از بدن، به عالم ديگرى منتقل مىشود؛ و اما اين كه در آن عالم اين روح مجرد دوباره زندگى جديدى خواهد داشت و لذت يا رنج خواهد بُرد يا اين كه تا شروع قيامت حالت صعق گونه و بى دركى بر او حاكم است؟ در اين موارد عقل ساكت است و نمىتواند اظهار نظر كند و براى يافتن جوابها بايد به قرآن و روايات [وحى] رجوع كنيم.
آيات فراوانى از قرآن به صراحت يا كنايه بر حيات برزخى دلالت دارد؛ از جمله:
١- آياتى كه در آنها صدور افعالى به مردگان نسبت داده شده است؛ مثلا قرآن داستان مؤمن آل ياسين را ذكر مىكند كه به تصديق پيامبران پرداخت و قومش را به پيروى از آنان فرا خواند ولى قوم متعصّب و طغيانگر ضمن پافشارى بر انحراف و شرك خود، او را كشتند. بعد از مرگ، مؤمن آل فرعون مورد خطاب ملائكه قرار گرفت و بعد از شنيدن خطاب آنان آرزو كرد كه كاش قوم طغيانگر از عاقبت نيكوى او مطلع مىشدند و در روش غلط خود تجديد نظر مىكردند:
[بدو] گفته شد: به بهشت درآى. گفت: اى كاش قوم من مىدانستند كه پروردگارم چگونه مرا آمرزيد و در زمره عزيزانم قرار داد. «١» اين آيات به صراحت دلالت بر حيات برزخى بعد از مرگ و قبل از قيامت دارد.
٢- آياتى كه دلالت دارد شهيدان و كشته شدگان راه خدا، بعد از كشته شدن زندهاند و از نعمتهاى خداوند بهرهمند مىشوند؛ از جمله:
هرگز كسانى را كه در راه خدا كشته شدهاند، مرده مپندار؛ بلكه زندهاند و نزد پروردگارشان