زراره به امام باقر عليه السلام عرض مى‌كند كه ما همگان را با ميزان ولايت مى‌سنجيم و اگر عارف به ولايت نباشند، از آنها تبرّى مى‌جوييم (و آنها را كافر مى‌دانيم).
امام عليه السلام فرمود:
سخن خدا از [كلام‌] تو راست‌تر است.
(بعد امام به تقسيم بندى خدا اشاره مى‌كند كه گروهى را «مرجون لامر الله»، گروهى را «مستضعف»، گروهى را داراى اعمال صالح و ناصالح مخلوط با يكديگر، گروهى را اصحاب اعراف و گروهى را جزو «مؤلّفة قلوبهم» مى‌شمرد و در آخر مى‌فرمايد:)
بر خدا حق است كه گمراهان [نه كافران منكر] را به بهشت ببرد. «١» بنا بر ن معاد از ديدگاه عقل و نقل ١٦٣ چرا مخالفت با خلود(جهت مطالعه)
ص : ١٦١ قل ديگرى امام عليه السلام فرمود: «بر خدا حق است كه اهل ضلال را به بهشت نبرد»، اگر كلام امام اين‌گونه نيز بوده باشد، معنايش اين است كه اينها گرچه معذب جاويد نيستند، اما شرط ورود به بهشت را ندارند؛ زيرا صحيح نيست كه بگوييم امام از نظر خود عدول كرده و همراه زراره شده و معتقد گرديده كه گمراهان به بهشت نرفته و جهنمى ابدى مى‌شوند. «٢» بنابراين روايت امام بسيارى از گمراهان از طريق ولايت را جزو معذبان جاويد نشمرده است و معذبان جاويد را در گروه اندكى خلاصه كرده است.
امام صادق عليه السلام فرمود:
هر كس ما را بشناسد (و به حق ما معترف باشد) مؤمن است و هر كس انكار كند، كافر است و هر كس نه بشناسد (كه اعتراف كند) و نه انكار نمايد، ضالّ (: راه نايافته) است تا زمانى كه به راه هدايت بازگردد. اگر بر همين حالت بميرد، كارش واگذار به خداست. «٣» هاشم بن بريد از اصحاب امام صادق عليه السلام معتقد بود كه هر كس (به هر دليل) امامت را نشناسد، كافر است و ابوالخطاب (صحابه ديگر امام) معتقد بود: اگر حجّت بر او تمام شد و نشناخت (تسليم نشد) كافر است و محمد بن مسلم (از ياران مخصوص امام) معتقد بود كه اگر حجت تمام شد و نشناخت، ولى جحود و