معاد از ديدگاه عقل و نقل - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٥٤
آيات فراوان ديگرى نيز اهل خلود را كافران جاحد و معاند و حق ستيز، معرفى مىنمايد. از جمله:
آرى، سزاى دشمنان خدا همان آتش است كه در آن منزل هميشگى دارند. كيفرى در قبال اين كه آيات ما را انكار مىكردند. «١» آيه فوق و آيات مشابه «٢» كفّار اهل عذاب دائم را با اوصافى چون: «دشمن خدا»، «مبارزه كننده با خدا و رسول خدا»، «تكذيب كننده آيات»، «احاطه شده در گناه»، «كافر مستكبر» و ... توصيف و معرفى مىكند. از دقت در مجموعه آيات معلوم مىشود كه كسى كه به خدا، دين خدا و احكامش و اولياى خدا معرفت پيدا نكرده و حجت بر او تمام نشده يا با وجود مخالفت عالمانه، بغض و عناد و لجاج نورزيده است، گرچه در اصطلاح و در واقع كافر است و به جهنم هم مىرود ولى عذاب جاويد براى او نيست. عذاب جاويد مختص كسانى است كه با وجود شناخت و معرفتى كه به خدا و اولياى خدا و احكام دين خدا پيدا كردهاند، از روى استكبار، عناد و حقستيزى تسليم نشوند و انكار كنند و دشمنى ورزند.
تقسيمبندى كافران و مشركان كافران و مشركان و منحرفان به طور كلى بر سه دستهاند:
١- آنانى كه كفر يا شرك آنان ناشى از جهل است و توان و امكان معرفت يافتن را نداشتهاند يا نيافتهاند. (جاهلان قاصر)
٢- آنان كه كفر، شرك يا انحرافشان ناشى از جهل است و توان و امكان معرفت يافتن را داشتهاند ولى از سر تقصير دنبال يافتن معرفت به حق و حقيقت نرفتهاند و كافر، مشرك يا منحرف ماندهاند. (جاهلان مقصر)
٣- آنانى كه كفر، شرك يا انحرافشان عالمانه است و با اين كه مىدانند راهشان به