معاد از ديدگاه عقل و نقل - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٤٨
زقوم، غسلين [خونابه و چرك جراحت معاد از ديدگاه عقل و نقل ١٥٣ درس شانزدهم: خلود و جاودانگى بدن جهنميان]، ضريع [خار درشت تلخ]، حميم [آب جوش و سوزان]، صديد [آب كثيف و متعفن]، غسّاق [خونابه]. «١» ٧- هواى سوزان و خفه كننده؛ در آتشين بادى سوزان و آبى جوشانند و سايهاى از دود سخت سياه، نه سرد و نه خنك. «٢» «سموم» (مورد اشاره در آيه) باد سوزانى را گويند كه از منافذ پوست وارد مىشود. «٣» ٨- حيوانات درنده و گزنده؛ امام سجاد عليه السلام مىفرمايد:
خدايا به تو پناه مىبرم از عقربهاى جهنم كه براى نيش زدن، دهانها گشودهاند و از مارهاى آن كه با دندانهاى زهرآلودشان به جهنميان حمله ورند. «٤» ٩- آزار و شكنجه از بالاى سرشان آب جوشان ريخته مىشود كه به وسيله آن امعا و احشايشان با پوستهايشان در هم مخلوط و گداخته مىگردد و براى آنان گرزهاى آهنينى است كه هر بار بخواهند از شدت غم از آن بيرون روند، [بدان وسيله] بازگردانده شوند [كه هان] بچشيد عذاب آتش سوزان را. «٥» درهاى (طبقات) جهنّم بنابر صريح قرآن، جهنم داراى هفت در است:
براى دوزخ هفت در است و براى هر درى گروه معينى تقسيم شدهاند. «٦» همان طور كه بهشت داراى درجات است جهنم هم داراى دركات است و درهاى جهنم، درهاى ورود به دركات جهنّم است. بنابر صريح قرآن منافقان در