اهميت ژئواستراتژيك و نظامى- امنيتى خليج فارس، متأثر از ارزش‌هاى اقتصادى، منابع غنى معدنى، غذايى و نفت و گاز موجود در آبها و كشورهاى حاشيه آن است. هشت كشور ايران، عراق، كويت، عربستان، امارات، بحرين، عمان، قطر به عنوان كشورهاى ساحلى خليج فارس، حدود ٦٥ درصد ذخاير نفت و ٣٢ درصد ذخاير گاز جهان را در اختيار دارند. بدين ترتيب موقعيت دريايى ايران يكى از نقاط قوت دفاعى- امنيتى ايران به شمار مى‌رود؛ زيرا هر گونه اقدام نظامى عليه ايران، امنيت انرژى (نفت، گاز و ساير منابع) را به خطر مى‌اندازد و امنيت فيزيكى منطقه به هم مى‌ريزد. «١» ٢- موقعيت گذرگاهى؛ هرگاه كشورى در كنار تنگه‌هاى مهم و استراتژيكى قرار گرفته باشد، از موقعيت گذرگاهى برخوردار مى‌گردد. قرار گرفتن ايران در كنار يكى از مهم‌ترين تنگه‌هاى دنيا، به نام تنگه هرمز، و اشراف بر سرتاسر حاشيه شمالى آن، موقعيت گذرگاهى ويژه‌اى به اين كشور بخشيده است.
تنگه هرمز يكى از چهارده گلوگاه استراتژيك و ممتاز جهان و هم چنين يكى از هفت گذرگاه دريايى در جهان اسلام مى‌باشد.
اهميّت اقتصادى و جغرافيايى و ميزان تأثير گذارى اين تنگه بر منافع قدرت‌هاى غربى به اندازه‌اى است كه بسيارى از صاحب‌نظران و كارشناسان مسائل استراتژيك از آن به مثابه يك نقطه فشار و كنترل ياد مى‌كنند كه با بستن آن مى‌توان حركت موتور اقتصادى غرب را متوقف ساخت؛ زيرا بخش عمده‌اى از نفت مورد نياز كشورهاى اروپايى، ژاپن و امريكا از تنگه هرمز عبور مى‌كند و از نظر نظامى اشراف ايران بر اين تنگه مهم و حياتى، باز دارندگى دفاعى ويژه‌اى به آن بخشيده است. «٢» ٣- موقعيت برّى اور- آسيا؛ همسايگى ايران از ناحيه غرب با تركيه و داشتن ٢٠٠٠ كيلومتر مرز مشترك با شوروى سابق در گذشته و هم جوارى با جمهورى‌هاى استقلال يافته در حال حاضر، اين كشور را از موقعيت خشكى اور- آسيا بهره‌مند مى‌سازد، زيرا اين موقعيت ويژه، ايران را به دروازه ورود به آسياى ميانه و قفقاز تبديل كرده است. «٣»