بودن نظام، مردمى بودن آن نيز تأمين شود. به همين دليل، براى مردم از مرحله استقرار و رأى به خود نظامِ تا انتخاب مسئولان، نقشهاى اساسى در نظر گرفته كه در زير بدانها اشاره خواهد شد.
١- ٢- ٣. همه پرسى نظام جمهورى اسلامى: نقش و مشاركت مردم در پيروزى انقلاب اسلامى ايران در سال ١٣٥٧ ه. ش، بى‌نظير بود. به عبارت ديگر، انقلاب اسلامى ايران يكى از مردمى‌ترين انقلابهاى جهان در قرن بيستم بود. از اين رو، نظر مردم در مورد نظامى كه پس از انقلاب قرار بود، تشكيل شود، لازم و ضرورى بود. هر چند نوع نظام در پيامها، كتابها، مصاحبه‌ها، سخنرانيهاى امام خمينى (ره) و شعارهاى مردم در راهپيماييها و قطعنامه‌هاى مهم راهپيماييها در روزهاى عيد فطر و عاشورا و تاسوعاى سال ١٣٥٧ ه. ش، مشخص بود. با اين حال، مدت كوتاهى پس از پيروزى در تاريخهاى دهم و يازدهم فروردين ١٣٥٨ ه. ش، نخستين نظرخواهى از مردم درباره نوع نظام در ايران صورت گرفت كه در نتيجه ٢/ ٩٨ درصد كل شركت كنندگان در همه‌پرسى به نظام جمهورى اسلامى رأى مثبت دادند. «١» و روز دوازدهم فروردين كه نتيجه همه پرسى اعلام شد، به عنوان روز جمهورى اسلامى ايران لقب گرفت. البته اين هم يك ابتكار بديع در نوع خود بود؛ زيرا تا آن زمان پس از هيچ انقلابى، همه پرسى براى نوع نظام آينده صورت نگرفته بود و اين رهبران انقلاب بودند كه نوع نظام را مشخص مى‌كردند. از اين جهت هم انقلاب ايران منحصر به فرد بوده است.
٢- ٢- ٣. تشكيل مجلس خبرگان بررسى نهايى قانون اساسى: پس از استقرار نظام جمهورى اسلامى در ايران، لازم بود هر چه زودتر قانون اساسى نيز به وسيله مرجع صلاحيتدارى تدوين و تصويب شود و به رأى مردم گذاشته شود. به همين دليل، شوراى انقلاب كه توسط امام خمينى (ره) تشكيل شده بود و به طور موقت مرجع قانون گذارى بود، قانون انتخابات مجلس بررسى نهايى قانون اساسى را در تيرماه ١٣٥٨ ه. ش، تهيه و تصويب كرد كه بر اساس آن ٧٣ نفر بايد به عنوان نمايندگان مردم براى تدوين، بررسى و تصويب قانون اساسى انتخاب مى‌شدند. انتخابات اين مجلس در ١٢ مرداد همان سال، برگزار شد و در تاريخ ٢٨ مرداد، افتتاح گرديد. «٢» بدين ترتيب، مردم در مدت كوتاهى براى دومين بار براى تثبيت نظام نقش خود را ايفا كردند.