معرفت امام، مهم‌ترين خصيصه ياران و يارى‌دهندگان حضرت اباعبدالله الحسين (ع) و ساير ائمّه دين (ع) است. اين «معرفت»، نوعى آگاهى و اطّلاع از مشخّصات ظاهرى و شناسنامه‌اى امام و حتّى شناسايى حاصل از آگاهى درباره نسبت خونى، نژادى و پيوند خانوادگى نيز نيست.

پوشيده نيست كه همواره پيرامون ائمّه دين (ع)، خيل بزرگى از وابستگان، صحابى، شاگردان و حتّى دشمنان زندگى مى‌كردند، در رفت و آمد بودند و آگاهى بسيارى درباره حسب و نسب ائمّه دين (ع) و حتّى خصوصيات و اوصاف ظاهرى و خانوادگى آنها داشتند؛ در حالى‌كه تنها تعداد انگشت‌شمارى از آن جمع، صاحب معرفت والا درباره امام و چونان سلمان، مقداد، محمّد بن ابى‌بكر و ابوذر در عصر و عهد حضرت اميرالمؤمنين على (ع)، زراره و ابوبصير در عصر امام باقر (ع) و امام جعفر صادق (ع) و سرانجام ياران خاصّ امام حسين (ع)، حاضر به بذل بى‌دريغ مال و جان در راه امام بودند.

اين مردان به مراتب والايى از معرفت درباره امام دست يافته بودند و همين امر، آنان را در سير و سفر پرمخاطره تا تجربه بند و حصر و زندان و سرانجام شهادت در دشت پربلاى «كربلا» پشتيبانى مى‌كرد.

اجازه مى‌خواهم عرض كنم، معرفت امام، مدخل ورود به منظومه بى‌بديل و حوزه نظرى ولايى است كه در بنياد، با تمامى حوزه‌هاى نظرى موجود و مطرح در باب هستى‌شناسى و جهان‌شناسى متفاوت است. امروزه، عموم مسلمانان و شيعيان نيز به نحو شگفتى، از اين منظومه خارج گشته و از اين هستى‌شناسى بى‌بهره‌اند.

در عصر حاضر و در ميان مردم معاصر، التقاط و امتزاج آموزه‌هاى اسلامى و شيعى، با آموزه‌هاى ملحدانه و مادّى‌گرايانه نوين، سبب اين جداافتادگى نظرى و سرانجام عارض شدن جهان‌شناسى نوين بر ذهن و زبان آنها شده است.

اگرچه شيعيان مبحث امامت را به عنوان مهم‌ترين و اصلى‌ترين ركن عقيدتى شيعه مى‌شناسند و از معرفت امام به عنوان مهم‌ترين بنياد موضوع امامت ياد مى‌كنند، امّا كمتر متذكّر اين نكته مى‌شوند كه ركن ركين امامت و مقام امام، همه قوّه و اعتبار خود را از تفكّر ولايى و هستى‌شناسى خاصّى اخذ مى‌كنند كه در آن منظومه، عموم مخلوقات آشكار و نهان، در سلسله‌اى طولى (و نه عرضى) مستقرّ شده‌اند.

اين زنجيره بزرگ از عالى‌ترين مرتبه تا دانى‌ترين، گسترده شده است؛ به‌گونه‌اى كه امام، به عنوان قطب عالم امكان، جان جهان، نه تنها معنى‌دهنده، تعريف كننده، جهت‌دهنده، نگهدارنده و نگهبان اين منظومه و زنجيره عظيم به شمار مى‌رود، قوام و دوام آن‌همه به امام بسته شده است. از اين‌روست كه معرفت به امام، به منزله معرفت درباره سنگ زيرين آسياب هستى، به اذن‌الله است؛ امرى كه چنانچه در خانه دل و ذهن مؤمن جاى‌گير شود، به همه بودن و شدن او معنى‌