خراب كنيم! حالا اگر قرار بود براى اين مورچه‌ها خانه‌هايى بسازيم، چقدر كارشان آسان مى‌شد؟! معمارى عصر ظهور با دست ما انسان‌ها، شبيه ساختن خانه توسط مورچه‌هاست؛ وسعت تحوّلات عصر ظهور ايجاب مى‌كند كه امام معصوم (ع) معمارى چنين بناى عظيمى را متكفّل بشوند.

٤- ١. تجلّى حقيقت وجود معصوم (ع) مبناى تحوّلات عصر ظهور

وجود حضرت ولى عصر (ع) نه تنها محور تحوّلات عصر ظهور است؛ بلكه اين تحوّلات، از تجلّيات ايشان محسوب مى‌شوند. اگر با ظهور حضرت، عالم به حيات مى‌رسد؛ نور جارى مى‌شود؛ عدالت كلّى محقّق مى‌گردد؛ همه و همه به خاطر اين است كه حضرت تجلّى مى‌كنند و كلمه حيات و نور را به عالم مى‌رسانند. تجلّى كلمه نور و حيات، برخاسته از تجلّى حضرت است.

گاه ممكن است تصوّر ما از عصر ظهور اين باشد كه حضرت، فاعل معدّ تحوّلات هستند؛ يعنى در ظرف عالم، استعدادهايى همچون حيات، نور و عدل وجود دارد و حضرت با ظهورشان كمك مى‌كنند تا اين ظرفيت‌ها به شكوفايى برسند؛ امّا حقيقت چيز ديگرى است؛ همه اين تحوّلات، تجلّيات وجود خود حضرت حجّت (ع) هستند. در واقع، آنچه در عصر ظهور محقّق مى‌شود، ظهور خود حضرت در عالم است. در عصر ظهور، نه تنها جسم حضرت در ميان عام و خاص ظاهر مى‌شود؛ بلكه از حقيقت ولايت ايشان نيز حجاب برگرفته مى‌شود و حقيقت ولايت ايشان در عالم ظهور پيدا مى‌كند. اين مطلب، بيان حقيقت حوادث ظهور است؛ كوچك كردن تحوّلات در حدّ امداد حضرت براى پياده كردن عدالت، نوعى انحراف از حقيقت باطنى مهدويت است.

٢. الزامات حركت به سمت عصر ظهور در دوره غيبت‌

تاريخ بشرى سيرى طولانى از ابتداى هبوط آدم (ع) و ظهور انبياى اولوالعزم (ع) تا بعثت مبارك نبى‌اكرم (ص) را سپرى كرده است. اوصياى آن حضرت يكى پس از ديگرى، هركدام به عنوان يكى از مراحل و سحرگاه‌هاى تكامل عالم تا رسيدن به فجر ظهور، در جمع جامعه شيعه حاضر شدند و با ارائه فصل‌هاى متنوّع و مورد نياز تربيتى، آنان را براى حضور در عصر غيبت امام عصر (ع) پرورش دادند. اكنون كه در دوره احتجاب و غيبت ظاهرى امام (ع) به سر مى‌بريم، معارف بلندى از اهل‌بيت عصمت و طهارت (ع) پيش روى ماست كه تكليف و الزامات حركت به سوى عصر ظهور را براى ما روشن مى‌كند.

١- ٢. فقها، محور تكامل اجتماعى شيعه‌

جامعه شيعه در عصر غيبت، مراحل متعدّدى را از سر گذرانده است. سازمان‌دهى جامعه شيعه در غيبت امام با «سازمان وكالت» شروع مى‌شود؛ سپس «جريان حوزه بغداد» شكل مى‌گيرد. با هجرت شيخ طوسى به «نجف»، محور اين سازمان به نجف منتقل مى‌شود. آنچه شايان توجّه است، محوريت فقها