ترجمه خصال شيخ صدوق - جعفري، يعقوب - الصفحة ٤٢٣ - پنج رودخانه در زمين است كه جبرئيل آنها را با پايش حفر كرده
مىفرمود: كامل بودن دين مسلمان با اينها شناخته مىشود: ترك سخن بيهوده و جدال كمتر و بردبارى و شكيبايى و حسن خلق.
پنج چيز است كه در آنها خمس واجب است
٥١- عمار بن مروان نقل مىكند كه از امام صادق ٧ شنيدم كه فرمود: در چيزهايى كه از معادن بيرون آورده مىشود و در دريا و غنيمت و مال حلال آميخته با حرام در صورتى كه صاحب آن معلوم نشود و در گنجها، خمس واجب است.
٥٢- عيسى بن عبد اللَّه از پدر و جدش از امام صادق ٧ نقل مىكند كه فرمود:
خداوندى كه معبودى جز او وجود ندارد، وقتى صدقه را بر ما حرام كرد، خمس را بر ما نازل فرمود: صدقه بر ما حرام و خمس بر ما فريضه است و هديه بر ما حلال است.
٥٣- محمد بن ابى عمير از چند نفر و آنها از امام صادق ٧ نقل كردند كه فرمود:
خمس بر پنج چيز تعلق مىگيرد: گنجها و معدنها و غوّاصى و غنيمت- و ابو عميره پنجمى را فراموش كرد-.
مصنف اين كتاب مىگويد: گمان مىكنم پنجمى كه ابو عميره آن را فراموش كرد مالى است كه شخصى آن را به ارث مىبرد و مىداند كه آن مخلوط از حلال و حرام است و صاحبان مال حرام را نمىشناسد تا به آنها باز گرداند و عين حرام را هم نمىشناسد كه از آن اجتناب كند، در اين صورت خمس آن را بيرون مىآورد.
پنج رودخانه در زمين است كه جبرئيل آنها را با پايش حفر كرده
٥٤- حفض بن بخترى از امام صادق ٧ نقل مىكند كه فرمود: جبرئيل با پاى خود پنج رودخانه حفر كرد و زبانه آب در آنها جارى شد: فرات و دجله و نيل مصر و مهران (نهر سند) و نهر بلخ (جيحون)، هر چيزى كه آنها سيراب كنند و يا با آنها سيراب شود مال امام است و دريايى كه دنيا را احاطه كرده است.