ترجمه خصال شيخ صدوق - جعفري، يعقوب - الصفحة ٤١١ - مال جمع نشود مگر با پنج خصلت

انواع ترس پنج‌تاست‌

خوف و خشيت و وجل و رهبت و هيبت. خوف براى گنهكاران و خشيت براى عالمان و وجل براى فروتنان و رهبت براى عابدان و هيبت براى عارفان.

خوف از براى گناهان است، خداوند مى‌فرمايد: «هر كس از مقام پروردگارش بترسد، دو بهشت دارد.»[١] و خشيت براى آن است كه خود را اهل تقصير مى‌بيند، خداوند مى‌فرمايد: «همانا در ميان بندگان خدا فقط دانشمندان از خدا مى‌ترسند.»[٢] و وجل به خاطر ترك خدمت است، خداوند مى‌فرمايد: «آنها كه وقتى خدا ياد شود دل‌هايشان مى‌ترسد»[٣] و رهبت به جهت احساس كوتاهى است، خداوند مى‌فرمايد: «و ما را از روى رغبت و ترس مى‌خوانند.»[٤] و هيبت به خاطر شهود حق به هنگام كشف اسرار عارفان است، خداوند مى‌فرمايد: «و خداوند شما را از خود مى‌ترساند.»[٥] از پيامبر خدا ٦ روايت شده كه وقتى نماز مى‌خواند از ترس خدا از سينه‌اش صدايى چون صداى ديگ جوشان مى‌آمد. اين حديث را ابو محمد عبد اللَّه بن حامد به ما نقل كرده و سند آن را به بعضى از صالحان مى‌رساند.

خدا و پيامبرش پنج خصلت را دوست دارند

٢٨- ابو عبيده حذّاء، از امام باقر ٧ نقل مى‌كند كه فرمود: اسيرانى نزد پيامبر آوردند، او دستور داد كه همه را بكشند ولى از ميان آنها يك نفر را آزاد كرد. آن مرد گفت: اى پيامبر خدا، چگونه از ميان آنها مرا آزاد كردى؟ فرمود: جبرئيل از سوى خداوند به من خبر داد كه در تو پنج خصلت است كه خدا و پيامبرش آنها را دوست دارند: غيرت شديد بر خانواده‌ات و سخاوت و اخلاق نيكو و راستگويى و شجاعت. چون آن مرد اين سخن را شنيد مسلمان شد و اسلام نيكويى يافت و همراه با پيامبر خدا ٦ به سختى جنگيد تا شهيد شد.

مال جمع نشود مگر با پنج خصلت‌

٢٩- اسماعيل بن بزيع مى‌گويد: از امام رضا ٧ شنيدم كه فرمود: مال جمع نشود مگر با پنج خصلت: بخل شديد و آرزوى دراز و حرص غلبه‌كننده و قطع رحم و مقدم داشتن دنيا بر آخرت.

[١] سوره الرحمن، آيه ٤٦.

[٢] سوره فاطر، آيه ٢٨.

[٣] سوره انفال، آيه ٢.

[٤] سوره انبياء، آيه ٩٠.

[٥] سوره آل عمران، آيه ٢٧.