پرتو ولايت - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٧٧ - شأن نزول آيه
«سامرى» شد. او در پاسخ به حضرت موسى عليه السّلام كه از او پرسيد: «چرا امت را منحرف كردى؟» گفت: «من روشنفكرم و چيزهايى را مىفهمم كه اين مردم عوام نمىفهمند. من ابتدا احكام، قوانين و دستورهاى تو را تا آنجا كه عقلم پسنديد، پذيرفتم؛ اما پس ازآنكه رفتى، پيش خود فكر كردم كه هرچه گفتى بىفايده است و همه را كنار گذاشتم».
اين سخن سامرى همان منطق انسانهاى روشنفكرنماست كه آنچه را با عقلشان مطابقت مىكند، گزينش مىكنند. قرآن اين افراد را اينگونه توصيف مىكند: الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ[١]؛ يعنى اين افراد قرآن را تكهتكه كرده، به بخشى از آن عمل مىكنند و قسمتى را ترك مىكنند. ما كسى را كه به برخى از واجبات عمل مىكند و به برخى ديگر عمل نمىكند، مسلمان نمىدانيم.
آيه ٥٦ به سرنوشت كسانى كه با خدا و پيامبرش و مؤمنان پيوند بستند، اشاره مىكند و مىفرمايد: «اين افراد، حزب اللّه هستند و حزب اللّه در دنيا و آخرت رستگارند».
شأن نزول آيه
همه مفسران اتفاق نظر دارند كه اين آيه در شأن حضرت على عليه السّلام نازل شده و او كاملترين مصداق اين آيه است؛ به اين معنا كه على عليه السّلام اولين شخصى بود كه «الَّذِينَ آمَنُوا»[٢] بر وى منطبق شد و عبارت «الَّذِينَ آمَنُوا» يعنى على عليه السّلام و ديگران.
در اين زمينه روايتهاى بسيارى از بزرگان صحابه نقل شده است و بزرگان اهل سنت نيز اين روايتها را از جهت سند صحيح و معتبر مىدانند.
[١] . سوره حجر، آيه ٩١.
[٢] .« إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا».