كشورهاى استعمارى و استكبارى بيشترين ضربه را از دين زنده و پوياى اسلام متحمّل شده‌اند و در راه رسيدن به اهداف استعمارى و استثمارى در جوامع اسلامى، دين اسلام را بزرگترين مانع سر راه خود مى‌ديدند. دينى كه علاوه بر مسائل عبادى و فردى، حضورى چشمگير در صحنه سياسى و اجتماعى داشته و دارد. اسلام نظر خود را مربوط به اصول حاكم بر روابط بين المللى به صورت روشن و واضح بيان مى‌كند كه روابط جوامع اسلامى با كشورهاى بيگانه بر اساس اصل استقلال سياسى و سلطه ناپذيرى انجام گيرد چنان كه قرآن مى‌فرمايد:

«وَ لَنْ يَجْعَلَ اللّهُ لِلْكافِرينَ عَلَى لْمُؤْمِنينَ سَبيلًا؛ و خداوند براى كافران راه سلطه بر مؤمنان را قرار نداده است.»[١]

بر اساس همين اصول بود كه برنامه‌هاى استعمارى كشورهاى بيگانه در موارد زيادى به شكست مى‌انجاميد.

در واقعه رژى، ميرزا محمد حسن شيرازى بر اساس همين اصول، فرمان تحريم تنباكو را صادر مى‌كند و با اين كار به انگلستان لطمه مى‌زند و آنها را به زانو در مى‌آورد. زمانى كه روس و انگليس با هم ساختند و يكى جنوب و ديگرى شمال ايران را تصرّف كرد، آخوند ملّا محمد كاظم خراسانى، سكوت را خيانت به دين و مسلمين مى‌شمارد و به تمام دول و ملل عالم تلگراف اعتراض‌آميز مى‌فرستد و فرمان جهاد را عليه بيگانگان به منظور اخراج‌شان از ايران صادر مى‌كند.

در قرارداد رويتر كه در سال ١٩٢٠ م در زمان ناصرالدين شاه بين ايران و انگليس منعقد و امتيازهاى زيادى به خارجيان واگذار شد.[٢]

علماى اسلام اين قرارداد را مغاير موازين اسلامى دانستند و ضمن‌

[١] - سوره نسا، آيه ١٤١.

[٢] - خان‌ملك ساسانى، دست پنهان انگليس در ايران، ص ٥٧.