الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ‌؛ سرپرست شما فقط خدا و پيامبرش و كسانى كه ايمان آورده‌اند، همان كسانى كه نماز را بر پا مى‌دارند و در حال ركوع زكات مى‌دهند.»[١]

به اتّفاق مفسّرين شيعه و سنى، اين آيه درباره حضرت على (ع) و هنگامى كه آن حضرت در حال ركوع به فقيرى صدقه داد نازل شد.[٢] خداوند در اين آيه، ولايت پيامبر (ص) و ائمه اطهار (ع) را كنار ولايت خود قرار داده است.

حضرت امام صادق (ع) درباره آيه فوق مى‌فرمايد: مقصود آيه اين است كه سزاوارتر به شما و حق دارتر بر شما و امورتان و خودتان و اموالتان، خدا و رسولش و كسانى كه ايمان آوردند؛ يعنى على (ع) و فرزندانش تا قيامت هستند.

كسانى مى‌كوشند تعبير ولايت را در اين آيات و روايات، مربوط به ولايت ميّت يا طفل صغير و مجنون وامثال آن قلمداد كنند،[٣] در حالى كه خطاب در اين آيات و روايات، ولايت بر مردم عاقل و حتّى علما و فرزانگان و دانشمندان است و از سنخ ولايت بر مجنون و ميّت نيست؛ چنان كه خطاب در آيه «

انما وليكم اللّه رسوله و الذين آمنوا ...

» تمام مردم به خصوص مردم عاقل و حتّى فرزانگان جامعه را در بر مى‌گيرد.[٤]

در آيه‌اى ديگر خداوند دستور اطاعت از فرامين پيامبر (ص) و ائمه‌اطهار (ع) را مطرح مى‌كند:

«يا ايُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَطيعُوا اللّه و اطيعُوا الرَّسُولَ وَ اولِى الْامرِ مِنْكُمْ‌؛ اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد خداوند و پيامبر و صاحبان فرمان را اطاعت كنيد.»[٥]

[١] - سوره مائده، آيه ٥٥.

[٢] - السيوطى، الدّرالمنثور، ج ٣، ص ٢٩٣؛ تفسيرالميزان، ج ٦، ص ١٣؛ بحارالانوار، ج ٢، ص ٢٢٦.

[٣] - ر. ك. به: حائرى يزدى، حكمت و حكومت، صص ٧٦ و ١٧٧.

[٤] - ر. ك به: جوادى آملى، حكومت اسلامى، سال اوّل، شماره اوّل.

[٥] - سوره نسا، آيه ٥٩.