انگيزه اصلى آقاى بازرگان از اين مطالب، چنان كه روشن است نفى حاكميّت دينى و الهى و ردّ نظريه مشروعيّت الهى است و اثبات اين نكته كه حاكميّت دينى با آزادى انسان منافات دارد. ايشان مى‌نويسد:

«خداوند بر طبق نصوص مكرر قرآن نخواسته است رسول مأمور او سرسوزنى در رسالت و دعوت خود از حدود تذكّر و انذار و ابلاغ پافراتر گذاشته، خود را موكّل و مسيطر بر مردم و مسئول ايمان و اعمال آنان بداند. پس به طريق اولى نمى‌خواهد هيچ فرد مؤمن، خواه عامى و خواه از خواص يا از اعيان خلافت و ولايت و وراثت پيغمبران و پيشوايان، به اسم تبليغ و تحميل دين و حتّى دفاع از آن، فشار به كسى وارد آورد، تا چه رسد به اجراى دين و واداشتن مردم به عبادت خدا.»[١]

در جاى ديگر، آفتهاى نظريه دين براى دنيا و آخرت را بيان مى‌كند و معتقد است كه در صورت پذيرش اين نظريه، ديگر دين، دين خدا نيست، بلكه كالاى شيطان است:

«اسلامى‌كه با پشتوانه‌قدرت و روش اكراه پيش‌برود، بيشتر كالاى‌شيطان است تا دين خدا. از يادآوريهاى مكّرر و مؤكدى‌كه خداوند عزيز به رسول خود و به گروندگان دينش مى‌نمايد يكى‌ «إنّما انْتَ مُذكّرٌ وَ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرٍ»[٢] و ديگر «لا اكْراهَ فى‌الدين»[٣] به‌انضمام‌دهها آيه‌ديگر به‌صورت‌ «ما جَعَلْناكَ عَلَيْهِم حفيظا»،[٤] «انْ انْتَ الّا نذيرٌ»،[٥] «ما على الرسول الّاالبلاغ»،[٦]

[١] - مهدى بازرگان، همان، ص ٨٤.

[٢] - سوره غاشيه، آيه ٢٢.

[٣] - سوره بقره، آيه ٢٥٦.

[٤] - سوره انعام، آيه ١٠٧.

[٥] - سوره فاطر، ٢٣.

[٦] - سوره مائده، آيه ٩٩.