منحط و ضد تكامل و به زيان طبقه اقويا يعنى طبقه پيشرو و عامل تكامل اختراع كردند و وجدان اقويا را تحت تأثير قرار دادند و مانع حذف و از بين رفتن ضعفا و اصلاح و بهبود نژاد بشر و پيدايش ابرمردها گشتند. لهذا نقش مذهب و پيامبران كه مظهر اين نيرو بوده‌اند، از آن جهت كه طرفدار (اخلاق‌بردگى) وبر ضد (اخلاق خواجگى)- كه عامل‌تكامل تاريخ و جامعه‌است- بوده‌اند، منفى بوده‌است.

(نيچه) فيلسوف ماترياليست و معروف آلمان طرفدار اين نظريه است.

از گروه بالا كه بگذريم، گروه‌هاى ديگر، حتى منكران اديان، نقش پيامبران را در گذشته مثبت و مفيد و در جهت تكامل تاريخ مى‌دانند. اين گروه‌ها از طرفى به محتواى تعليمات اخلاقى و اجتماعى پيامبران و از طرف ديگر به واقعيت‌هاى عينى تاريخى توجه كرده‌اند و به اين نتيجه رسيده‌اند كه پيامبران در گذشته اساسى ترين نقش‌ها را در اصلاح و بهبود و پيشرفت جوامع داشته‌اند. تمدن بشر، دو جنبه دارد: مادى و معنوى.

جنبه مادى تمدن جنبه فنى و صنعتى آن است كه دوره به دوره تكامل يافته تا به امروز رسيده‌است، جنبه معنوى تمدن مربوط به روابط انسانى انسانهاست. جنبه معنوى تمدن مرهون تعليمات پيامبران است و در پرتو جنبه معنوى تمدن است كه جنبه‌هاى مادى آن نيز مجال رشد مى‌يابد. عليهذا نقش پيامبران در تكامل جنبه معنوى تمدن به طور مستقيم است و در تكامل جنبه مادى به صورت غيرمستقيم.

از نظر اين گروه‌ها در نقش مثبت تعليمات پيامبران در گذشته سخنى نيست، منتها بعضى از اين گروه‌ها نقش مثبت اين تعليمات را منحصر به گذشته مى‌دانند و امروز دوره اين‌گونه تعليمات را منقضى مى‌شمارند و مدعى هستند كه با پيشرفت علوم، تعليمات دينى نقش خود را از دست داده و در آينده بيشتر از دست خواهد داد، ولى بعضى ديگر مدعى هستند كه نقش ايمان و ايدئولوژى نقشى‌است كه هرگز پيشرفتهاى‌علمى جايگزين آن نخواهد شد، همچنان‌كه مكاتب فلسفى نيز نتوانسته‌اند جايگزين آن گردند. در ميان نقشهاى مختلفى كه پيامبران در گذشته داشته‌اند احيانا مواردى پيدا مى‌شود كه تكامل شعور اجتماعى بشر موجب بى‌نيازى از پشتوانه تعليمات دينى است، ولى اساسى‌ترين نقش‌ها همانهاست كه در گذشته بوده و در آينده به قوت خود باقى خواهد بود. اينك موارد تأثير تعليمات پيامبران در تكامل تاريخى: