بدبين پيدا شده‌اند كه زهرهايى از اين راه به جان جوانان مى‌ريزند و آنان را بى‌علاقه به زندگى و احيانا وادار به خودكشى مى‌كنند و از طرف عوامل مرئى و نامرئى مورد تشويق قرار مى‌گيرند و روزبروز عددشان افزوده مى‌گردد. صادق هدايت از اين گروه است. نوشته‌هاى وى به قول ويليام جيمز حالت همان خوكى را مى‌نماياند كه زير تيغ، ناله سر مى‌دهد و يا موشى كه در حالى كه مشغول جان دادن است جيرجير مى‌كند.

نقطه مقابل امثال نيچه و شوپنهاور و ابوالعلاء و خيام، فلاسفه و حكماى خوشبين‌اند.

الهيون عموما يا اكثر، از اين گروه‌اند. مولوى، آن عارف بزرگ، سخنگوى اين گروه است. در سراسر گفته‌هاى او عشق و شور و حال ديده مى‌شود. انسان از نظر اين عارف بزرگ كانون خوشى و لذت و سعادت است اما به شرط آن كه بخواهد از اين كانون رايگان بهره‌بردارى كند. هيچ غمى‌در جهان نيست كه قابل تبديل به سرور و بهجت نباشد. او انسانهايى را كه لذت را منحصرا ازمى يا جماع يا سماع مى‌خواهند مورد تحقير قرار مى‌دهد، انسان را مخاطب ساخته مى‌گويد:

باده كاندر خُم همى جوشد نهان‌		ز اشتياق روى تو جوشد چنان‌
اى همه دريا! چه خواهى كردنم!		وى همه هستى! چه مى‌جويى عدم؟!
تو خوشى و خوب و كان هر خوشى‌		تو چرا خود منت باده‌كشى؟
تاج كرَّمنا است بر فرق سرت‌		طوق اعطَيناك آويز برت‌
علم جويى از كتب‌هاى فسوس؟!		ذوق جويى تو ز حلواى سبوس؟!
مى چه باشد يا جماع و يا سماع‌		تا تو جويى زان نشاط و انتفاع؟!
آفتاب از ذره كى شد وامخواه؟		زهره‌اى از خمره كى شد جامخواه؟

و هم اوست كه مى‌گويد:

عاشقم بر لطف و بر قهرش به جد		اى عجب من عاشق اين هر دو ضد

سعدى و حافظ و ساير شاعران عرفان مسلك نيز همين راه را پيموده‌اند. بعضى كلمات دو پهلو در كلمات حافظ و ديگران پيدا مى‌شود، اما كسانى كه با زبان اينها آشنا باشند مى‌دانند كه در مكتب آنان جز خوبى ديده نمى‌شود.