نظريه شناخت - اراکی، محسن - الصفحة ٢٣ - دلايل لزوم تحقيق در مورد جهانبينى
چه دايره مجهول وسيعتر باشد، خودبهخود انگيزه بيشترى براى پى بردن به آن در روان انسان پديد مىآيد.
٢. بعد معنوى انسان متقوّم به ايمان و ايمان متقوّم به جهانبينى است:
انسانيت «انسان» در دو بعد اصلى خلاصه مىشود: بينشها و گرايشها؛ در بعد بينشها، انسان از اين لحاظ بر حيوان تفوّق و برترى دارد كه شناخت وى درباره جهان بسيار گستردهتر و عميقتر از حيوان است زيرا ادراكات انسانى بر خلاف ادراكات حيوانى به ظواهر و جزئيات محدود نمىشود، بلكه به درون اشياء و روابط آنها نفوذ كرده و از كليت و عموميت برخوردار است.
در بعد گرايشها نيز سطح خواستهها و مطلوبهاى حيوان از حدود خواستههاى مادّى فردى تجاوز نمىكند، درحالىكه خواستهها و گرايشهاى انسانى، هم ماوراى فردى است، يعنى عام و شامل است، و هم ماوراى مادى است، يعنى از نوع نفع و سود نيست.
علامه شهيد استاد مطهرى؟ رح؟ در اين باره مىگويد:
«انسان از نظر خواستهها و مطلوبها مىتواند سطح والايى داشته باشد، انسان موجودى است ارزشجو، آرمانخواه، و كمال مطلوبخواه، آرمانهايى را جستجو مىكند كه مادى و از نوع سود نيست، آرمانهايى كه تنها به خودش و حداكثر همسر و فرزندانش اختصاص ندارد، عام و شامل و فراگيرنده همه