نظريه شناخت - اراکی، محسن - الصفحة ١٢٦ - ب) ايدهآليسم فيزيكى
باطل است، و آنچه بهعنوان مادّه مىشناخت چيزى جز انرژى متراكم نيست، و اين مطلب ربطى به انكار جهان خارج ندارد.
٢. تجارب علمى جديد گرچه بعضى از تصوّرات ما را راجع به جهان خارج تغيير مىدهد، و نسبت به تصوّراتى كه ما از رنگها و صداها و نور و ... داريم توضيحاتى مىدهد، و بسيارى از تصوّرات گذشته ما را در رابطه با اين حقايق و بسيارى حقايق ديگر تغيير داده است. ولى معذلك اين تغيير و تبديلها به شكلى نيست كه ارزش و اعتبار انديشههاى معرفتى ما را از بين ببرد. بلكه خود پى بردن به خطاى تصوّرات گذشتهمان دليل بر معتبر بودن معرفت ماست، زيرا درصورتىكه معرفت ما از ارزش و اعتبار لازم بر خوردار نبود، خطا بودن تصوّرات پيشين توسّط تجارب و تحقيقات علمى كنونى براى ما مسلّم نمىشد.
٣. اگر تجارب و تحقيقات علمى وجود مادّه تقسيم ناپذير را در جهان خارج نفى كردهاند، لازمه آن بطلان دريافتهاى حسّى و معرفت ما نسبت به جهان خارج نيست؛ زيرا واقعيت داشتن محسوسات و معرفت ما موقوف بر اين نيست كه وجودشان در خارج مادّى، و داراى جرم تقسيم ناپذير باشد.
مثلًا حرارتى كه احساس مىكنيم، مسلّماً در خارج وجود دارد، ولى ضرورتى ندارد كه وجود خارجى آن را بهنحوى تفسير كنيم كه تجارب علمى آن را نفى كنند، بهطور مثال حرارت را صفتى بدانيم كه بر مادَه