نظريه شناخت - اراکی، محسن - الصفحة ١٩١ - بخش دوم حقيقت شناخت در فلسفه ملاصدرا
است كه در صورت عقلى گفتيم كه هم عقل است و هم عاقل است و هم معقول»[١].
بنابراين از نظر ملاصدرا ادراك در مراحل سهگانهاى كه دارد: «احساس، تخيل، تعقل» عبارت است از پيدايش نوين و تازهاى براى نفس انسان كه اين پيدايش نوين، نظير همه حوادث و رويدادهاى جهان آفرينش، با افاضه و ايجاد خداى متعال صورت مىگيرد. نحوه اين پيدايش نوين چنين است كه نفس انسانى باتوجه به ابزارها و توانايىهايى كه در اختيار دارد در نتيجه وضعيت خاصى كه براى اين ابزار و قوا حاصل مىشود، نظير تماس با ماده محسوس، آماده آفرينش مىشود. اين آفرينش نفسانى كه با افاضه و امداد خداى متعال كه منبع آفرينش و ايجاد در جهان هستى است، صورت مىگيرد؛ به نفس صورتى مجرد از محسوس مىبخشد كه اين صورت محسوس با نفس متحد است و در حقيقت افزايش وجودى است كه براى نفس حاصل مىشود، اين صورت محسوس كه همان افزايش وجودى نفس است خود احساس كننده و خود حس و خود محسوس است.
پس از اين مرحله، نفس آمادگى نگهدارى اين صورت محسوس را پيدا مىكند؛ يعنى براى مرحلهاى جديد از وجود آماده مىشود. در اين مرحله
[١] . همان، ص ٣١٧