مباحث علمى دينى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٤٤ - توحيد در عبادت

اين ميشود كه تذلل بدون اين قصد، از نظر قرآن عبادت نيست تا اينكه حرام يا شرك‌آور باشد.

لذا مى‌بينيم كه تعظيم شعاير اللّه در منطق قرآن از تقواى جانها شمرده شده است و تعظيم والدين و علما و استادها و پيرمردان مطابق اخلاق محموده انسانى است، و به هيچ گونه به انگيزه ربوبيت و خالقيت و رازقيت نيست. دسته ديگر آيات، تذلل را در مقابل موجودى كه نفع و ضرر نمى‌رساند عبادت شمرده است، هر چند بقصد ربوبيت نباشد؟

جواب: بين دو دسته آيات مذكور، تناقضى وجود ندارد و البته كه تعظيم شعاير و تعظيم بزرگان، بطور قطعى در نزد متشرعه از صدر اسلام تا كنون مصداق عبادت شمرده نشده.

بتها و يا هر معبود مشركين، چه در تاريخ كهن بشريت و نبوت انبياى الهى و يا در تاريخ عصر رسالت خاتم النبيين (ص) هر چند در مقام واقع و نفس الامر هيچ تاثيرى در نفع و ضرر و تدبير امور روزمره انسانها نداشته است، ولى مشركين بدون انگيزه و اعتقاد در برابر بتها (اصنام و اوثان) تذلل نكرده‌اند و هيچ انسان جاهل بدون انگيزه و هدف، عملى را بجا نمى‌آورد، خصوصا كه قربانى كند و يا از راههاى دور مشقت سفر را براى زيارت بتها تحمل نمايد، مسلما تحمل ضرر مالى و مشقت بدنى و صرف وقت براى تذلل و كرنش بوسيله اعمال مختلف بخاطر اعتقاداتى‌