مباحث علمى دينى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٨٢ - بحثى ديگر در مورد تعريف زمان و مكان

نيست و چيزى است غير از زمان و تازه، همين روز و شب هم، براى ما مدت ثابت ندارد و گاهى روز بلند مى‌شود و شب كوتاه و زمانى شب بلند مى گردد و روز كوتاه مى‌شود و گاهى هم تساوى روز و شب را احساس مى كنيم.

راجع به مكان نظريه جعفر صادق اين بود كه مكان تبعى است نه ذاتى و در ديده ما بشكل فضايى كه طول و عرض و ارتفاع دارد جلوه مى‌نمايد و اين موجوديت تبعى هم در دوره‌هاى عمر فرق مى‌كند.

كودكى كه در يك خانه كوچك زندگى مى‌كند، سطح حيات آب خانه را چون يك ميدان بزرگ مى‌بيند.

همين كودك بيست سال ديگر اگر وارد آن خانه شود سطح حيات را بسى كوچك مى‌بيند و انگشت حيرت بر دهان مى‌برد كه چرا آن حيات كه در گذشته آن قدر وسيع بود، آن چنان كوچك شده است.

خلاصه مكان در نظر جعفر صادق داراى موجوديت تبعى است و امروز هم عده‌اى از دانشمندان فزيك بطورى كه گفتيم همين نظريه را دارند.[١]

[١] - از صفحه ٢٦٦- ٢٧٥.