مباحث علمى دينى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٠٦ - فايده يازدهم يك معماى بزرگ
و بر همه چيز توانايى دارد، ولى همه افعال تابع مصالح مهمى است كه خود مىداند و عقلهاى محدود ما از درك آن عاجز است.
معماى مذكور فقط سوال است نه ايراد، سئوالى است كه براى من و امثال من از متوسطين طرح شده و خود را از ساليان بسيار قبل بر عقل من تحميل كرده است، و بگمان من بسيارى ديگر هم كم و بيش براى اين سئوال پاسخى ندارند. سبب ذكر آن در اين رساله- كه شايد آخرين تاليفات من باشد- براى اينست كه راسخين در علم اگر بتوانند جواب جامع و قناعت بخشى ارائه دهند، باشد تا ذهن ديگران را كه در مقابل اينگونه سئوالها گرفتار شدهاند، راحت گردانند. از قديم گفتهاند معما چو حل گشت آسان شود، و اللّه ولى التوفيق.
در پايان ذكر اين نكته نيز لازم است كه اغلب حكومتهاى كشورهاى اسلامى سبب و مسبب جلوگيرى از اجراى احكام و حدود شرعى و حتى عامل تضعيف دين و تغيير احكام شرعى و تعويض آنها به احكام وضعى عصر شدهاند. اگر عنايتى از جانب خداوند صورت مىگرفت كه حكومت بدست علماى ربانى مىرسيد مسلما دين پيشرفت زيادى پيدا مىكرد و اين همه افراط و تفريط بوجود نمىآمد. اين موضوع در طول تاريخ نبوتها چنين بوده كه حتى بسيارى از انبياى گذشته- عليهم و على نبينا و آله الصلوة و السلام- بمقدار علماى بزرگ دوران ما نفوذ اجتماعى و سياسى نداشتهاند و ثروتمندان و زورمندان معاصر آنان به آسانى جلو ارشاد آنان را مىگرفتند و فايده بعثت را به پائينترين درجه آن مىرسانيدند.